<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" xmlns:turbo="http://turbo.yandex.ru" version="2.0">
<channel>
<title>НАМОЗ - O&#039;zbekiston musulmonlar idorasi Qashqadaryo viloyati vakilligi rasmiy sayti</title>
<link>https://nasafziyo.uz/</link>
<language>ru</language>
<description>НАМОЗ - O&#039;zbekiston musulmonlar idorasi Qashqadaryo viloyati vakilligi rasmiy sayti</description>
<generator>DataLife Engine</generator><item turbo="true">
<title>Ҳанафий мазҳабига биноан аёл ва эркак намозидаги фарқ</title>
<guid isPermaLink="true">https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=6341</guid>
<link>https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=6341</link>
<category><![CDATA[Мақолалар / НАМОЗ / Аёллар]]></category>
<dc:creator>nasafziyo5632</dc:creator>
<pubDate>Wed, 26 Jan 2022 08:55:14 +0500</pubDate>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2022-01/1643169295_1643169197866.png"><img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2022-01/medium/1643169295_1643169197866.png" class="fr-fic fr-dib" alt=""></a><br>]]></description>
<turbo:content><![CDATA[ <span style="font-size:24px;">1. Такбири таҳрима айтиш вақтида қўл кўтариш суннат. Эркаклар қулоғининг юмшоғигача, аёллар эса елка баробаригача кўтарадилар.<br>Табаронийнинг мўъжам ал-кабир китобида Воил ибн Ҳужр розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар.<br>Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам эркак қўлини қулоғигача, аёл эса кўкрагигача кўтаради, дедилар. Бу ҳадиснинг ривоятида Умму Яҳё бинти Абдулжаббор мажҳул бўлиб, қолган барча ровийлар ишончлидир. Шунинг учун бу ривоят заиф бўлсада кучайтириш сифатида олса бўлади.<br>2. Қўл боғлашда эркаклар ўнг қўлини чап қўлини устига қўйиб, бош ва жимжилоқ бармоғини ҳалқа қилиб, киндиги остига қўядилар. Аёл эса ўнг қўлини чап қўли устига қўйиб, ҳалқа қилмасдан кўкраги устига қўяди.<br>3. Эркак рукуъда тўлалигича эгилади ва боши, бели ва орқа қисми текис бўлади. Икки қўли билан икки тиззасини ушлайди. Бармоқларининг ораси очиқ бўлади. Билагини биқинидан алоҳида қилади. Тиззасини букмайди.<br>Аёл эса бироз эгилади. Тиззасини ушламасдан фақат унинг устига қўлини қўяди. Бармоқларини орасини очмайди. Билакларини биқинига ёпиштиради. Тиззасини бироз букади. Шу ҳолатда аёл сатрлик бўлади.<br>4. Эркак саждада ҳамма аъзоларини алоҳида қилиб, қўлини қўлтиғидан ёки биқинидан, икки сонини қорнидан алоҳида қилади. Орқа қисмини юқори қилади. Билакларини ерга тўшамайди.<br>Аёл эса ҳамма аъзоларини йиғиб қўлини биқинига, сонини қорнига ёпиштиради. Орқасини юқори қилмайди. Имкон қадар ўзини паст қилади. Икки қўлини ерга тўшайди. Икки оёғини ўнг тарафига қилиб, оёқларини тикка қилмайди.<br>5. Эркаклар қаъдада чап оёқларини тўшаб, унинг устига ўтирадилар. Ўнг оёқларини ёнга чиқариб, панжаларини қибла тарафга қилиб, қўлларини тиззасига яқин қилиб, ўз ҳолича ташлаб қўяди. Аёл эса икки оёғини ўнг тарафига чиқариб, думбаси билан ерга ўтиради. Бармоқларини жамлаб олади.<br>6. Аёл кишига ёлғиз қолганда ёки маҳрамлари ёнида тўлиқ баданини беркитиши шарт эмас. Намозда эса юз, икки кафт ва икки қадамидан ташқари барча аъзоларини беркитган ҳолатда бўлиши фарздир.<br>7. Такбири таҳрима айтиш вақтида эркак қўлини енгининг остидан чиқариб олади. Аёл эса кафтларини енгини остидан чиқармайди. Эркак жамоат билан ўқиганда жаҳрий намозларда жаҳрий, маҳфий намозларда маҳфий қироат қилади. Ўзи ёлғиз ўқиганида унга ихтиёр берилган. Хоҳласа баланд овозда ўқийди хоҳласа паст. Аёл эса ҳамма намозларда оҳиста қироат қилади.<br>8. Эркакга бомдод намозини тонгни ёриштириб ўқиши мустаҳаб. Аёл кишига эса ғира-ширада ўқиши мустаҳабдир.<br>9. Зарурат вақтида эркаклар “Субҳоналлоҳ”, дейди. Аёл тасфиқ қилади.<br>10. Аёллар ёлғиз ўзлари жамоат қилмайдилар. Масжидга ҳам бормайдилар. Ҳаж ва умрада эса намозларини масжидда ўқийдилар.<br>Абдуллоҳ ибн Масъуд бир бора аёлларнинг масжиддан чиқиб кетаётганларини кўриб, уйларингизга кетинглар. Сизлар учун уйларингиз афзалдир”, дедилар.<br>Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади. У онамиз: “Агар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам аёллардаги ҳозирги ҳолатни кўрганларида Баний Исроил аёллари масжиддан ман қилинганидек буларни ҳам масжиддан ман қилган бўлардилар”, дедилар.<br>11. Аёл киши имом бўлмайди. Аллома ибн Ҳазм Зоҳирий “Маротибул ижмоъ”, китобида “аёл эркакларга имом бўлмаслигига иттифоқ қилганлар. Агар иқтидо қилсалар ижмоъда уларнинг намозлари фосиддир. Аёл аёлларга имом бўлиб берса масалан эркаклар йўқ бўлган ўринда жаноза намозини ўқиш тўғри келиб қолса улардан олдинга чиқиб олмайди.<br>12. Аёл кишига азон ва иқомат айтиш йўқдир.<br>13. Аёл кишига жума вожиб эмас.<br>Абу Довуд роҳматуллоҳи алайҳ Ториқ ибн Шиҳобдан ривоят қилиб айтдилар. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам жума намози тўрт киши қул, аёл, гўдак ва касалдан ташқари ҳамма мусулмонлар зиммасига вожибдир, дедилар.<br>Ибн Ҳажар Асқалоний Талхийсул хобийр китобида бу ҳадисни жуда кўп кишилар саҳиҳ деганлар, деди.<br>Саҳобия аёлларнинг ҳам баъзиларигина жумага ҳозир бўлишар эди. Саҳобияларнинг амалларидан аёлларга жума вожиб эмаслиги маълум бўлади. Бошқа учала имомлар наздида ҳам шундайдир.<br>14. Аёл кишига ҳайит намози вожиб эмас.<br>15. Эркак сафнинг ортида ёлғиз туриши макруҳдир. Аёл киши эса ёлғиз ҳолда тураверади.<br>Ҳадисда келтирилишича, аёл киши ёлғиз ўзи бир сафдир, дейилган.<br>Шу ўринда баъзи бир кишилар томонидан Бухорийдаги Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг “Мени намоз ўқиганимни кўрганингиздек намоз ўқинглар”, деган ҳадисларидан эркак киши билан аёлнинг намози ўртасида фарқ йўқ. Чунки бу хитоб бутун умматга тааллуқлидир, деган шубҳа ўртага ташланади.<br>Тўрт мазҳаб соҳиблари ва уларнинг шогирдлари ҳам шу ҳадисни ўқиганлар. Кўп ўринларда бу ҳадисни баъзи ҳукмларга ҳужжат ҳам келтирганлар. Лекин аёл билан эркак намози ўртасида фарқ борлигини айтганлар. Бу ҳадисдан “Мен сизларга қандай намоз ўқишни таълим берган бўлсам шундай ўқинглар”, деган маънони тушунганлар.<br>Таълимотларининг орасида аёл киши юқорида келтириб ўтганимиздек саждани қимтинган ҳолда қилиши, икки оёғини ўнг томонга чиқариб, думбаси билан ерга ўтириши ва яна бир қанча фарқли ҳукмлар бордир.<br> </span><br><a href="https://fiqh.uz/muallif/2/1" rel="external noopener noreferrer">fiqh.uz</a><br><br> ]]></turbo:content>
<content:encoded><![CDATA[ <span style="font-size:24px;">1. Такбири таҳрима айтиш вақтида қўл кўтариш суннат. Эркаклар қулоғининг юмшоғигача, аёллар эса елка баробаригача кўтарадилар.<br>Табаронийнинг мўъжам ал-кабир китобида Воил ибн Ҳужр розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар.<br>Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам эркак қўлини қулоғигача, аёл эса кўкрагигача кўтаради, дедилар. Бу ҳадиснинг ривоятида Умму Яҳё бинти Абдулжаббор мажҳул бўлиб, қолган барча ровийлар ишончлидир. Шунинг учун бу ривоят заиф бўлсада кучайтириш сифатида олса бўлади.<br>2. Қўл боғлашда эркаклар ўнг қўлини чап қўлини устига қўйиб, бош ва жимжилоқ бармоғини ҳалқа қилиб, киндиги остига қўядилар. Аёл эса ўнг қўлини чап қўли устига қўйиб, ҳалқа қилмасдан кўкраги устига қўяди.<br>3. Эркак рукуъда тўлалигича эгилади ва боши, бели ва орқа қисми текис бўлади. Икки қўли билан икки тиззасини ушлайди. Бармоқларининг ораси очиқ бўлади. Билагини биқинидан алоҳида қилади. Тиззасини букмайди.<br>Аёл эса бироз эгилади. Тиззасини ушламасдан фақат унинг устига қўлини қўяди. Бармоқларини орасини очмайди. Билакларини биқинига ёпиштиради. Тиззасини бироз букади. Шу ҳолатда аёл сатрлик бўлади.<br>4. Эркак саждада ҳамма аъзоларини алоҳида қилиб, қўлини қўлтиғидан ёки биқинидан, икки сонини қорнидан алоҳида қилади. Орқа қисмини юқори қилади. Билакларини ерга тўшамайди.<br>Аёл эса ҳамма аъзоларини йиғиб қўлини биқинига, сонини қорнига ёпиштиради. Орқасини юқори қилмайди. Имкон қадар ўзини паст қилади. Икки қўлини ерга тўшайди. Икки оёғини ўнг тарафига қилиб, оёқларини тикка қилмайди.<br>5. Эркаклар қаъдада чап оёқларини тўшаб, унинг устига ўтирадилар. Ўнг оёқларини ёнга чиқариб, панжаларини қибла тарафга қилиб, қўлларини тиззасига яқин қилиб, ўз ҳолича ташлаб қўяди. Аёл эса икки оёғини ўнг тарафига чиқариб, думбаси билан ерга ўтиради. Бармоқларини жамлаб олади.<br>6. Аёл кишига ёлғиз қолганда ёки маҳрамлари ёнида тўлиқ баданини беркитиши шарт эмас. Намозда эса юз, икки кафт ва икки қадамидан ташқари барча аъзоларини беркитган ҳолатда бўлиши фарздир.<br>7. Такбири таҳрима айтиш вақтида эркак қўлини енгининг остидан чиқариб олади. Аёл эса кафтларини енгини остидан чиқармайди. Эркак жамоат билан ўқиганда жаҳрий намозларда жаҳрий, маҳфий намозларда маҳфий қироат қилади. Ўзи ёлғиз ўқиганида унга ихтиёр берилган. Хоҳласа баланд овозда ўқийди хоҳласа паст. Аёл эса ҳамма намозларда оҳиста қироат қилади.<br>8. Эркакга бомдод намозини тонгни ёриштириб ўқиши мустаҳаб. Аёл кишига эса ғира-ширада ўқиши мустаҳабдир.<br>9. Зарурат вақтида эркаклар “Субҳоналлоҳ”, дейди. Аёл тасфиқ қилади.<br>10. Аёллар ёлғиз ўзлари жамоат қилмайдилар. Масжидга ҳам бормайдилар. Ҳаж ва умрада эса намозларини масжидда ўқийдилар.<br>Абдуллоҳ ибн Масъуд бир бора аёлларнинг масжиддан чиқиб кетаётганларини кўриб, уйларингизга кетинглар. Сизлар учун уйларингиз афзалдир”, дедилар.<br>Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади. У онамиз: “Агар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам аёллардаги ҳозирги ҳолатни кўрганларида Баний Исроил аёллари масжиддан ман қилинганидек буларни ҳам масжиддан ман қилган бўлардилар”, дедилар.<br>11. Аёл киши имом бўлмайди. Аллома ибн Ҳазм Зоҳирий “Маротибул ижмоъ”, китобида “аёл эркакларга имом бўлмаслигига иттифоқ қилганлар. Агар иқтидо қилсалар ижмоъда уларнинг намозлари фосиддир. Аёл аёлларга имом бўлиб берса масалан эркаклар йўқ бўлган ўринда жаноза намозини ўқиш тўғри келиб қолса улардан олдинга чиқиб олмайди.<br>12. Аёл кишига азон ва иқомат айтиш йўқдир.<br>13. Аёл кишига жума вожиб эмас.<br>Абу Довуд роҳматуллоҳи алайҳ Ториқ ибн Шиҳобдан ривоят қилиб айтдилар. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам жума намози тўрт киши қул, аёл, гўдак ва касалдан ташқари ҳамма мусулмонлар зиммасига вожибдир, дедилар.<br>Ибн Ҳажар Асқалоний Талхийсул хобийр китобида бу ҳадисни жуда кўп кишилар саҳиҳ деганлар, деди.<br>Саҳобия аёлларнинг ҳам баъзиларигина жумага ҳозир бўлишар эди. Саҳобияларнинг амалларидан аёлларга жума вожиб эмаслиги маълум бўлади. Бошқа учала имомлар наздида ҳам шундайдир.<br>14. Аёл кишига ҳайит намози вожиб эмас.<br>15. Эркак сафнинг ортида ёлғиз туриши макруҳдир. Аёл киши эса ёлғиз ҳолда тураверади.<br>Ҳадисда келтирилишича, аёл киши ёлғиз ўзи бир сафдир, дейилган.<br>Шу ўринда баъзи бир кишилар томонидан Бухорийдаги Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг “Мени намоз ўқиганимни кўрганингиздек намоз ўқинглар”, деган ҳадисларидан эркак киши билан аёлнинг намози ўртасида фарқ йўқ. Чунки бу хитоб бутун умматга тааллуқлидир, деган шубҳа ўртага ташланади.<br>Тўрт мазҳаб соҳиблари ва уларнинг шогирдлари ҳам шу ҳадисни ўқиганлар. Кўп ўринларда бу ҳадисни баъзи ҳукмларга ҳужжат ҳам келтирганлар. Лекин аёл билан эркак намози ўртасида фарқ борлигини айтганлар. Бу ҳадисдан “Мен сизларга қандай намоз ўқишни таълим берган бўлсам шундай ўқинглар”, деган маънони тушунганлар.<br>Таълимотларининг орасида аёл киши юқорида келтириб ўтганимиздек саждани қимтинган ҳолда қилиши, икки оёғини ўнг томонга чиқариб, думбаси билан ерга ўтириши ва яна бир қанча фарқли ҳукмлар бордир.<br> </span><br><a href="https://fiqh.uz/muallif/2/1" rel="external noopener noreferrer">fiqh.uz</a><br><br> ]]></content:encoded>
</item><item turbo="true">
<title>Истихора намози</title>
<guid isPermaLink="true">https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=6228</guid>
<link>https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=6228</link>
<category><![CDATA[Мақолалар  / НАМОЗ]]></category>
<dc:creator>nasafziyo5632</dc:creator>
<pubDate>Sun, 02 Jan 2022 09:21:39 +0500</pubDate>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2022-01/1641270131_1641270091779.png"><img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2022-01/medium/1641270131_1641270091779.png" class="fr-fic fr-dib" alt=""></a>]]></description>
<turbo:content><![CDATA[ <i><span style="font-size:24px;">Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.<br>Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.<br>Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.</span></i><br><span style="font-size:24px;"><br>Маълумки, Islom.uz сайтида берилаётган дарслар, янгиликлар, мақолалар ҳақида мухлисларимиз ўз фикр-мулоҳазаларини, таклифларини ёзиб қолдиришмоқда. Биз бундан мамнунмиз. Шундай маълумотларнинг бирида «Истихора» намози ҳақида маълумот беришимизни сўрашган. Бу намоз тўғрисида аввалроқ сайтимизда маълумот берилган бўлсада Аллоҳ таолонинг тавфиқини сўраган ҳолда азиз мухлисларимизга такроран ушбу намоз қай тарзда адо этилиши, дуолари тўғрисида батафсил маълумот бермоқчимиз. Аллоҳ таоло бериладиган маълумотларни халқимизга манфаатли ва фойдали қилсин, хато нуқсонларимизни Ўзи мағфират этсин!<br><b>«Истихора»</b> сўзи луғатда хайрни талаб қилиш, деган маънони англатади. Мусулмон киши икки ишдан қайси бирини қилишини билмай қолганда, хайрлисини танлаш учун Истихора намози ўқийди. Бу намозни ҳар бир мубоҳ ишдан олдин ўқиш мустаҳабдир.<br>Жобир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бизга ҳамма ишларда истихора (хайрни талаб қилиб сўраш)ни худди Қуръондан сура ўргатгандек ўргатар эдилар. У зот: «<b>Бирортангиз бир ишни қасд қилса, фарздан ташқари икки ракат намоз ўқисин. Сўнг</b>:<br><b>اللهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ العَظِيمِ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلاَ أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلاَ أعْلَمُ، وَأنْتَ عَلاَّمُ الغُيُوبِ؛ اللهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أمْرِي، أوْ قَالَ : عَاجِلِ أمْرِي وَآجِلِهِ، فَاقْدُرْهُ لِي، وَيَسِّرْهُ لِي، ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ، وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أنَّ هَذَا الأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أمْرِي، أوْ قَالَ: عَاجِلِ أمْرِي وَآجِلِهِ، فَاصْرِفْهُ عَنِّي، [وَاصْرِفْنِي عَنْهُ]، وَاقْدُرْ لِي الخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ رَضِّنِي بِهِ.</b><br>«<b>Аллоҳумма инний астахийрука биъилмика, ва астақдирука биқудротика ва ас&#96;алука мин фазликал ъазийм. Фаиннака тақдиру ва ла ақдиру ва таъламу ва ла аъламу ва анта ъалламул ғуйуб. Аллоҳумма ин кунта таъламу анна ҳазал амро хойрун лий фий дийний ва маъаший ва ъақибати амрий, ъажили амрий ва ажилиҳи, фақдурҳу лий ва йассирҳу лий, сумма барик лий фийҳи ва ин кунта таъламу анна ҳазал амро шаррун лий фий дийний ва маъаший ва ъақибати амрий, ъажили амрий ва ажилиҳи фасрифҳу ъанний (васрифний ъанҳу) вақдурлийал хойро ҳайсу кана сумма роззиний биҳ», деб ҳожатини айтсин</b>», дедилар.<br><b>Маъноси:</b> Аллоҳим, Сенинг илминг билан Сендан яхшилик сўрайман. Сенинг қудратинг билан Сендан қодирлик ва улуғ фазлингни сўрайман. Сен (ҳар нарсага) қодирсан, мен қодир эмасман. Сен (ҳар нарсани) билувчисан, мен билмайман. Сен ғайбни билувчисан. Эй Раббим, агар мана шу қилаётган ишим (ҳожатининг номини айтади) динимда, яшашимда, ишларимнинг оқибатида, дунё ва охиратимда мен учун яхши бўлса, уни менга насиб эт ва осон қил. Сўнг уни менга баракотли қил. Агар мана шу ишим (ҳожатининг номини айтади) динимда, яшашимда, ишларимнинг оқибатида, дунё ва охиратимда мен учун ёмон бўлса, мендан уни узоқлаштир, (ундан мени узоқлаштир) қаерда бўлса ҳам, мен учун яхшиликни тақдир қил ва мени ундан рози эт.)<br><i>Имом Бухорий ривоятлари.</i><br><b>Уламолар</b>: Намоз ва мазкур дуо билан истихора қилиш мустаҳаб амалдир», дейишган. У икки ракат бўлиб, фарз намозидан олдинги ёки кейинги суннат намозларида, таҳиййатул масжид ва бундан бошқа нафл намозларида ҳам ҳосил бўлаверади. Фотиҳа сурасидан кейин биринчи ракатда «Қул йа аййуҳал кафирун»ни, иккинчи ракъатда эса «Қул ҳуваллоҳу аҳад»ни ўқийди. Дуони юқорида зикр қилганимиз билан бошлаб, Аллоҳга ҳамд ва Расулуллоҳга саловот ва салом айтиш билан якунлайди. Ҳадиси шарифда зикр қилинганидек, истихорани ҳар бир ишда қилиш мустаҳабдир. Агар истихора қилгандан кейин қалби қайси томонга мойил бўлса, ўшани бажараверади.<br>Абу Бакр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам қачон бир иш қилишни хоҳласалар:<br><b>اللهُمَّ خِرْ لِي وَاخْتَرْ لِي</b><br>«<b>Аллоҳумма хир лий вахтар лий</b>», деб айтардилар».<br><b>Маъноси:</b> Аллоҳим, менга яхшилик ихтиёр қил.<br><i>Имом Термизий заиф иснод билан ривоят қилганлар.</i><br>Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга:<br><b>«Эй Анас, агар бирор ишни қасд қилсанг, Раббингга етти марта истихора қил, сўнгра қалбингга яқинига қара, яхшилик ана шундадир»,</b> дедилар».<br><i>Ибн Сунний ғариб санад билан ривоят қилганлар.</i><br>Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бизга ҳамма ишларда истихора қилишни худди Қуръондан сурани таълим бергандек таълим берар эдилар. У зот: «Қачон бирингиз бир иш қилмоқчи бўлса, фарз намоздан бошқа икки ракат намоз ўқисин. Сўнг, Эй, бор Худоё! Албатта, мен Сендан илминг ила истихора қиламан. Сенинг қудратинг ила қудрат сўрайман. Сендан улуғ фазлингдан сўрайман. Албатта, Сен қодир бўлурсан, мен қодир бўлмасман. Сен билурсан, мен билмасман. Сен ғайбларни ўта яхши билувчи зотсан. Эй, бор Худоё! Агар ушбу иш менга динимда, маошимда ва ишим оқибатида яхши эканлигини билсанг (ёки ҳозирги ишимдаю, келгусида) уни менга тақдир қилгин, менга осон қилгин, сўнгра уни мен учун баракали қилгин. Агар ушбу иш мен учун динимда, маошимда ва ишим оқибатида (ёки ҳозирги ишимдаю келгусида) ёмон эканлигини билсанг уни мендан буриб юбор, мени ундан буриб юбор. Ва менга қаерда бўлса ҳам яхшиликни тақдир қил. Сўнгра мени унга рози қил, десин ва ҳожатини айтсин», дедилар».<br><i>Бешовларидан фақат Муслим ривоят қилмаган.</i><br>Агар иш бир тарафга ўтмай туриб қолса истихора намозини яна қайтадан ўқийди. Қайта ўқиш етти мартагача бўлади.<br>Анас розияллоҳу анҳудан қилинган ривоятда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам «Менга Эй Анас қачон сен бир ишни қилмоқчи бўлсанг у иш борасида Аллоҳ таолодан етти мартагача истихора қилгин. Сўнг (унинг натижасига) қара. Дилинга нима солинса ўшани ихтиёр қил, сен учун ўша нарса яхшидир» дедилар<i>. (Мазоҳиру ҳаққ).</i><br>Афзали истихорани уч кундан етти кунгача кетма-кет қилинади. Агар ундан кейин ҳам қалб бир нарсага таскин топмаса, бир тараф ғолиб бўлгунича истихора давом этилаверади ва ишни қилишдан тўхтаб турилади. Аслида «истихора фалон кунгача қилинсин» деган муайян муддат йўқ. Ҳатто Умар розияллоҳу анҳу бир ой кетма-кет истихора қилганлар. Агар бир ойдан кейин ҳам шарҳи содр, қалби таскин топмаганида истихорани давом эттирган бўлар эдилар. <i>(Роҳматуллоҳил васиъа).</i><br><b>Истихоранинг натижаси ва мақбул бўлганининг аломати</b><br>Уламолар истихора борасида «Истихоранинг таъсири шунчаликки ким бирор ишни қилишда иккиланиб тараддудга тушган бўлса, суннатга мувофиқ қилинган истихорадан икки фойда бўлади.<br>1.-Қалб қайсидир бир ишга ҳотиржам бўлади.<br>2.-Қилинадиган ишнинг сабабларини Аллоҳ таоло муҳайё қилиб қўяди» деганлар.<br>Баъзи уламолар «Истихора қилгандан кейин инсоннинг қалби бир тарафга таскин топади. Фаразан бир тарафга таскин топмаса ҳам истихорадан кўзланган мақсад ҳосил бўлади. Чунки банда истихора қилишнинг ўзи билан Аллоҳ таоло бандага унинг фойдаси учун бўладиган ишни муяссар қилади. Мабодо киши бир ишни яхши деб билсаю, Аллоҳ таоло унга бирор тўсиқни пайдо қилиб бандани ундан буриб қўйса, банда билсинки унда яхшилик йўқдир. Ўша тўсиқ истихоранинг баракоти туфайли пайдо бўлган тўсиқ ҳисобланади» деганлар.<br><b>Истихора қилинганидан кейин ҳам зиён кўрилса</b><br>Бирор киши истихора қилиб қалби таскин топганидан кейин ўша ишни қилиб зоҳирида зарар кўрса ҳам қилган истихораси тўғрисида нотўғри гумонга бормасин.<br>Макҳуул Аздий раҳматуллоҳи алайҳдан ривоят қилинади:<br>«Мен Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумонинг «Баъзи вақт инсон Аллоҳ таолога қайси иш менга яхши бўлса ўшани менга насиб қилгин – деб истихора қилади ва Аллоҳ таоло у учун фойдали бўлган ишни унга насиб қилади. Кейинчалик кишига у иш машаққатли ва зарарли кўринади. Шунда банда норози бўлади. Лекин бироз вақт ўтгач Аллоҳ таоло у учун яхшиликни ирода қилгани намоён бўлади. Аллоҳ таолонинг чиқарган ҳукми шак-шубҳасиз тўғридир, унинг оқибати яхши эканлиги баъзи вақт бу дунёда зоҳир бўлса, баъзи вқт охиратда билинади» деганларни эшитдим» дедилар. <i>(Зуҳд китобидан).</i><br><b>Истихора борасида нотўғри тушунчалар</b><br>Истихора қилиш аслида жуда ҳам осон иш. Лекин шайтон шунга ҳам аралашган ва одамларда бир неча нотўғри фикрлар пайдо бўлган.<br>-икки ракат ўқиб ҳеч ким билан гаплашмасдан ухлаш керак, акс ҳолда истихоранинг фойдаси бўлмайди.<br>-ўнг тараф билан ётиш керак.<br>-қиблага юзланиб ётиш керак.<br>-ухлаш билан тушни кутиш керак.<br>-тушда фалон рангни кўрса яхши, фалон рангни кўрса ёмон.<br>-тушида бирор улуғ зот нима бўлишини билдириш керак. Чунки шайтон тушга кириб кўрсатма бериши ҳам мумкин.<br>Юқоридагиларнинг бирортасини ҳам истихорага алоқаси йўқ, ҳадис орқали ҳам собит бўлмаган. Баъзи китобларда шундай гаплар келган бўлса, таҳқиқ қилинмасдан ёзилган бўлади. Аллоҳ таоло мусаннифларни раҳматига олсин. Таҳоратли бўлиб, қиблага юзланиб, ўнг томон билан ётиш ухлашнинг одобларидан эканлигида шак йўқ. Лекин истихора қилган кечаси шундай ҳолатда бўлиши шарт деган тушунча нотўғридир. Шунингдек кўпчилик «истихора фақат жуда муҳим ва катта ишлар тўғрисида ёки инсон қилиш-қилмасликда иккиланиб қолган ўринлардагина қилинади» деб ўйлашади. Чунончи авом халқ саноқли ўринлардагина истихорадек суннат амалини қилишга муваффақ бўладилар.<br>Масалан никоҳ, тижорат, катта нарсаларни сотиб олишлардагина қилишади. Ваҳоланки истихоранинг таржимасидан ҳам маълумки, истихора Аллоҳ таолодан хайр барака тилаш ишидир. Уни инсон кечаю-кундуздаги барча ишларида Аллоҳ таолодан сўраши керак. Хоҳ у қилмоқчи бўлган иши кичик ёки катта бўлсин, иккиланмаётган ҳам бўлсин, ўзининг наздида кичик деб ҳисоблаётган бўлсин ёки қилса яхшилиги аниқ бўлсин ёки қилишга мажбур бўлсин барчасида истихора билан бошласа, аввало суннатга амал қилган бўлади ва истихоранинг баракотидан насибадор бўлади.<br>Ашраф Али Таҳонавий раҳматуллоҳи алайҳ «Қачонки бирор киши менга савол билан мурожаат қилса, жавоб беришдан аввал бироз тўхтайман ва «Бу инсоннинг асл ҳолати Ўзинга маълум, бу киши учун нима фойда ва нима зарарлиги ҳам Ўзинга маълум, бунинг масаласи жавоби нима бўлишини менинг қалбимга солгин, унутган бўлсам эслатгин» деб Аллоҳга боғланаман» деганлар. Бу ҳам бир жиҳатдан истихора ҳисобланади.<br>Кўриниб турибдики, Истихора намози ҳам бошқа намозлар каби бандани Аллоҳ таолога боғловчи омилдир. Бир ишни қилмоқчи бўлганда Аллоҳ таолонинг ўзига ёлбориб, илтижо қилиб яхшилик йўл кўрсатишни сўрашдир. Бу маъно эса, мусулмон инсон ҳаётида намознинг ўрни қанчалар муҳим эканини яна бир бор кўрсатади. Мусулмон инсон ҳатто қиладиган дунёвий ишида ҳам дунёнинг холиқи ва бошқарувчиси Аллоҳ таолонинг Ўзидан маслаҳат сўраш имконига эга. Намоз ўқимайдиганлар эса, бу улуғ саодатдан бебаҳралар, улар шайтоннинг маслаҳати билан иш қилишга мажбурдирлар.</span><br><p align="right"><b><em>Islom.uz </em></b><b><em>портали </em></b></p><br><br><b><em>Ислом.уз</em></b> ]]></turbo:content>
<content:encoded><![CDATA[ <i><span style="font-size:24px;">Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.<br>Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.<br>Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.</span></i><br><span style="font-size:24px;"><br>Маълумки, Islom.uz сайтида берилаётган дарслар, янгиликлар, мақолалар ҳақида мухлисларимиз ўз фикр-мулоҳазаларини, таклифларини ёзиб қолдиришмоқда. Биз бундан мамнунмиз. Шундай маълумотларнинг бирида «Истихора» намози ҳақида маълумот беришимизни сўрашган. Бу намоз тўғрисида аввалроқ сайтимизда маълумот берилган бўлсада Аллоҳ таолонинг тавфиқини сўраган ҳолда азиз мухлисларимизга такроран ушбу намоз қай тарзда адо этилиши, дуолари тўғрисида батафсил маълумот бермоқчимиз. Аллоҳ таоло бериладиган маълумотларни халқимизга манфаатли ва фойдали қилсин, хато нуқсонларимизни Ўзи мағфират этсин!<br><b>«Истихора»</b> сўзи луғатда хайрни талаб қилиш, деган маънони англатади. Мусулмон киши икки ишдан қайси бирини қилишини билмай қолганда, хайрлисини танлаш учун Истихора намози ўқийди. Бу намозни ҳар бир мубоҳ ишдан олдин ўқиш мустаҳабдир.<br>Жобир ибн Абдуллоҳ розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бизга ҳамма ишларда истихора (хайрни талаб қилиб сўраш)ни худди Қуръондан сура ўргатгандек ўргатар эдилар. У зот: «<b>Бирортангиз бир ишни қасд қилса, фарздан ташқари икки ракат намоз ўқисин. Сўнг</b>:<br><b>اللهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ العَظِيمِ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلاَ أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلاَ أعْلَمُ، وَأنْتَ عَلاَّمُ الغُيُوبِ؛ اللهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أمْرِي، أوْ قَالَ : عَاجِلِ أمْرِي وَآجِلِهِ، فَاقْدُرْهُ لِي، وَيَسِّرْهُ لِي، ثُمَّ بَارِكْ لِي فِيهِ، وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أنَّ هَذَا الأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أمْرِي، أوْ قَالَ: عَاجِلِ أمْرِي وَآجِلِهِ، فَاصْرِفْهُ عَنِّي، [وَاصْرِفْنِي عَنْهُ]، وَاقْدُرْ لِي الخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ رَضِّنِي بِهِ.</b><br>«<b>Аллоҳумма инний астахийрука биъилмика, ва астақдирука биқудротика ва ас&#96;алука мин фазликал ъазийм. Фаиннака тақдиру ва ла ақдиру ва таъламу ва ла аъламу ва анта ъалламул ғуйуб. Аллоҳумма ин кунта таъламу анна ҳазал амро хойрун лий фий дийний ва маъаший ва ъақибати амрий, ъажили амрий ва ажилиҳи, фақдурҳу лий ва йассирҳу лий, сумма барик лий фийҳи ва ин кунта таъламу анна ҳазал амро шаррун лий фий дийний ва маъаший ва ъақибати амрий, ъажили амрий ва ажилиҳи фасрифҳу ъанний (васрифний ъанҳу) вақдурлийал хойро ҳайсу кана сумма роззиний биҳ», деб ҳожатини айтсин</b>», дедилар.<br><b>Маъноси:</b> Аллоҳим, Сенинг илминг билан Сендан яхшилик сўрайман. Сенинг қудратинг билан Сендан қодирлик ва улуғ фазлингни сўрайман. Сен (ҳар нарсага) қодирсан, мен қодир эмасман. Сен (ҳар нарсани) билувчисан, мен билмайман. Сен ғайбни билувчисан. Эй Раббим, агар мана шу қилаётган ишим (ҳожатининг номини айтади) динимда, яшашимда, ишларимнинг оқибатида, дунё ва охиратимда мен учун яхши бўлса, уни менга насиб эт ва осон қил. Сўнг уни менга баракотли қил. Агар мана шу ишим (ҳожатининг номини айтади) динимда, яшашимда, ишларимнинг оқибатида, дунё ва охиратимда мен учун ёмон бўлса, мендан уни узоқлаштир, (ундан мени узоқлаштир) қаерда бўлса ҳам, мен учун яхшиликни тақдир қил ва мени ундан рози эт.)<br><i>Имом Бухорий ривоятлари.</i><br><b>Уламолар</b>: Намоз ва мазкур дуо билан истихора қилиш мустаҳаб амалдир», дейишган. У икки ракат бўлиб, фарз намозидан олдинги ёки кейинги суннат намозларида, таҳиййатул масжид ва бундан бошқа нафл намозларида ҳам ҳосил бўлаверади. Фотиҳа сурасидан кейин биринчи ракатда «Қул йа аййуҳал кафирун»ни, иккинчи ракъатда эса «Қул ҳуваллоҳу аҳад»ни ўқийди. Дуони юқорида зикр қилганимиз билан бошлаб, Аллоҳга ҳамд ва Расулуллоҳга саловот ва салом айтиш билан якунлайди. Ҳадиси шарифда зикр қилинганидек, истихорани ҳар бир ишда қилиш мустаҳабдир. Агар истихора қилгандан кейин қалби қайси томонга мойил бўлса, ўшани бажараверади.<br>Абу Бакр розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам қачон бир иш қилишни хоҳласалар:<br><b>اللهُمَّ خِرْ لِي وَاخْتَرْ لِي</b><br>«<b>Аллоҳумма хир лий вахтар лий</b>», деб айтардилар».<br><b>Маъноси:</b> Аллоҳим, менга яхшилик ихтиёр қил.<br><i>Имом Термизий заиф иснод билан ривоят қилганлар.</i><br>Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам менга:<br><b>«Эй Анас, агар бирор ишни қасд қилсанг, Раббингга етти марта истихора қил, сўнгра қалбингга яқинига қара, яхшилик ана шундадир»,</b> дедилар».<br><i>Ибн Сунний ғариб санад билан ривоят қилганлар.</i><br>Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бизга ҳамма ишларда истихора қилишни худди Қуръондан сурани таълим бергандек таълим берар эдилар. У зот: «Қачон бирингиз бир иш қилмоқчи бўлса, фарз намоздан бошқа икки ракат намоз ўқисин. Сўнг, Эй, бор Худоё! Албатта, мен Сендан илминг ила истихора қиламан. Сенинг қудратинг ила қудрат сўрайман. Сендан улуғ фазлингдан сўрайман. Албатта, Сен қодир бўлурсан, мен қодир бўлмасман. Сен билурсан, мен билмасман. Сен ғайбларни ўта яхши билувчи зотсан. Эй, бор Худоё! Агар ушбу иш менга динимда, маошимда ва ишим оқибатида яхши эканлигини билсанг (ёки ҳозирги ишимдаю, келгусида) уни менга тақдир қилгин, менга осон қилгин, сўнгра уни мен учун баракали қилгин. Агар ушбу иш мен учун динимда, маошимда ва ишим оқибатида (ёки ҳозирги ишимдаю келгусида) ёмон эканлигини билсанг уни мендан буриб юбор, мени ундан буриб юбор. Ва менга қаерда бўлса ҳам яхшиликни тақдир қил. Сўнгра мени унга рози қил, десин ва ҳожатини айтсин», дедилар».<br><i>Бешовларидан фақат Муслим ривоят қилмаган.</i><br>Агар иш бир тарафга ўтмай туриб қолса истихора намозини яна қайтадан ўқийди. Қайта ўқиш етти мартагача бўлади.<br>Анас розияллоҳу анҳудан қилинган ривоятда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам «Менга Эй Анас қачон сен бир ишни қилмоқчи бўлсанг у иш борасида Аллоҳ таолодан етти мартагача истихора қилгин. Сўнг (унинг натижасига) қара. Дилинга нима солинса ўшани ихтиёр қил, сен учун ўша нарса яхшидир» дедилар<i>. (Мазоҳиру ҳаққ).</i><br>Афзали истихорани уч кундан етти кунгача кетма-кет қилинади. Агар ундан кейин ҳам қалб бир нарсага таскин топмаса, бир тараф ғолиб бўлгунича истихора давом этилаверади ва ишни қилишдан тўхтаб турилади. Аслида «истихора фалон кунгача қилинсин» деган муайян муддат йўқ. Ҳатто Умар розияллоҳу анҳу бир ой кетма-кет истихора қилганлар. Агар бир ойдан кейин ҳам шарҳи содр, қалби таскин топмаганида истихорани давом эттирган бўлар эдилар. <i>(Роҳматуллоҳил васиъа).</i><br><b>Истихоранинг натижаси ва мақбул бўлганининг аломати</b><br>Уламолар истихора борасида «Истихоранинг таъсири шунчаликки ким бирор ишни қилишда иккиланиб тараддудга тушган бўлса, суннатга мувофиқ қилинган истихорадан икки фойда бўлади.<br>1.-Қалб қайсидир бир ишга ҳотиржам бўлади.<br>2.-Қилинадиган ишнинг сабабларини Аллоҳ таоло муҳайё қилиб қўяди» деганлар.<br>Баъзи уламолар «Истихора қилгандан кейин инсоннинг қалби бир тарафга таскин топади. Фаразан бир тарафга таскин топмаса ҳам истихорадан кўзланган мақсад ҳосил бўлади. Чунки банда истихора қилишнинг ўзи билан Аллоҳ таоло бандага унинг фойдаси учун бўладиган ишни муяссар қилади. Мабодо киши бир ишни яхши деб билсаю, Аллоҳ таоло унга бирор тўсиқни пайдо қилиб бандани ундан буриб қўйса, банда билсинки унда яхшилик йўқдир. Ўша тўсиқ истихоранинг баракоти туфайли пайдо бўлган тўсиқ ҳисобланади» деганлар.<br><b>Истихора қилинганидан кейин ҳам зиён кўрилса</b><br>Бирор киши истихора қилиб қалби таскин топганидан кейин ўша ишни қилиб зоҳирида зарар кўрса ҳам қилган истихораси тўғрисида нотўғри гумонга бормасин.<br>Макҳуул Аздий раҳматуллоҳи алайҳдан ривоят қилинади:<br>«Мен Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳумонинг «Баъзи вақт инсон Аллоҳ таолога қайси иш менга яхши бўлса ўшани менга насиб қилгин – деб истихора қилади ва Аллоҳ таоло у учун фойдали бўлган ишни унга насиб қилади. Кейинчалик кишига у иш машаққатли ва зарарли кўринади. Шунда банда норози бўлади. Лекин бироз вақт ўтгач Аллоҳ таоло у учун яхшиликни ирода қилгани намоён бўлади. Аллоҳ таолонинг чиқарган ҳукми шак-шубҳасиз тўғридир, унинг оқибати яхши эканлиги баъзи вақт бу дунёда зоҳир бўлса, баъзи вқт охиратда билинади» деганларни эшитдим» дедилар. <i>(Зуҳд китобидан).</i><br><b>Истихора борасида нотўғри тушунчалар</b><br>Истихора қилиш аслида жуда ҳам осон иш. Лекин шайтон шунга ҳам аралашган ва одамларда бир неча нотўғри фикрлар пайдо бўлган.<br>-икки ракат ўқиб ҳеч ким билан гаплашмасдан ухлаш керак, акс ҳолда истихоранинг фойдаси бўлмайди.<br>-ўнг тараф билан ётиш керак.<br>-қиблага юзланиб ётиш керак.<br>-ухлаш билан тушни кутиш керак.<br>-тушда фалон рангни кўрса яхши, фалон рангни кўрса ёмон.<br>-тушида бирор улуғ зот нима бўлишини билдириш керак. Чунки шайтон тушга кириб кўрсатма бериши ҳам мумкин.<br>Юқоридагиларнинг бирортасини ҳам истихорага алоқаси йўқ, ҳадис орқали ҳам собит бўлмаган. Баъзи китобларда шундай гаплар келган бўлса, таҳқиқ қилинмасдан ёзилган бўлади. Аллоҳ таоло мусаннифларни раҳматига олсин. Таҳоратли бўлиб, қиблага юзланиб, ўнг томон билан ётиш ухлашнинг одобларидан эканлигида шак йўқ. Лекин истихора қилган кечаси шундай ҳолатда бўлиши шарт деган тушунча нотўғридир. Шунингдек кўпчилик «истихора фақат жуда муҳим ва катта ишлар тўғрисида ёки инсон қилиш-қилмасликда иккиланиб қолган ўринлардагина қилинади» деб ўйлашади. Чунончи авом халқ саноқли ўринлардагина истихорадек суннат амалини қилишга муваффақ бўладилар.<br>Масалан никоҳ, тижорат, катта нарсаларни сотиб олишлардагина қилишади. Ваҳоланки истихоранинг таржимасидан ҳам маълумки, истихора Аллоҳ таолодан хайр барака тилаш ишидир. Уни инсон кечаю-кундуздаги барча ишларида Аллоҳ таолодан сўраши керак. Хоҳ у қилмоқчи бўлган иши кичик ёки катта бўлсин, иккиланмаётган ҳам бўлсин, ўзининг наздида кичик деб ҳисоблаётган бўлсин ёки қилса яхшилиги аниқ бўлсин ёки қилишга мажбур бўлсин барчасида истихора билан бошласа, аввало суннатга амал қилган бўлади ва истихоранинг баракотидан насибадор бўлади.<br>Ашраф Али Таҳонавий раҳматуллоҳи алайҳ «Қачонки бирор киши менга савол билан мурожаат қилса, жавоб беришдан аввал бироз тўхтайман ва «Бу инсоннинг асл ҳолати Ўзинга маълум, бу киши учун нима фойда ва нима зарарлиги ҳам Ўзинга маълум, бунинг масаласи жавоби нима бўлишини менинг қалбимга солгин, унутган бўлсам эслатгин» деб Аллоҳга боғланаман» деганлар. Бу ҳам бир жиҳатдан истихора ҳисобланади.<br>Кўриниб турибдики, Истихора намози ҳам бошқа намозлар каби бандани Аллоҳ таолога боғловчи омилдир. Бир ишни қилмоқчи бўлганда Аллоҳ таолонинг ўзига ёлбориб, илтижо қилиб яхшилик йўл кўрсатишни сўрашдир. Бу маъно эса, мусулмон инсон ҳаётида намознинг ўрни қанчалар муҳим эканини яна бир бор кўрсатади. Мусулмон инсон ҳатто қиладиган дунёвий ишида ҳам дунёнинг холиқи ва бошқарувчиси Аллоҳ таолонинг Ўзидан маслаҳат сўраш имконига эга. Намоз ўқимайдиганлар эса, бу улуғ саодатдан бебаҳралар, улар шайтоннинг маслаҳати билан иш қилишга мажбурдирлар.</span><br><p align="right"><b><em>Islom.uz </em></b><b><em>портали </em></b></p><br><br><b><em>Ислом.уз</em></b> ]]></content:encoded>
</item><item turbo="true">
<title>Нафл намозларининг ўқилиши макруҳ бўлган вақтлар</title>
<guid isPermaLink="true">https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=5698</guid>
<link>https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=5698</link>
<category><![CDATA[Мақолалар   / НАМОЗ]]></category>
<dc:creator>nasafziyo5632</dc:creator>
<pubDate>Tue, 12 Oct 2021 11:19:31 +0500</pubDate>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-10/1634019517_1634019496842.png"><img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-10/medium/1634019517_1634019496842.png" class="fr-fic fr-dib" alt=""></a><br>]]></description>
<turbo:content><![CDATA[ <span style="font-size:24px;">       Аввалам бор нафл намози қандай намоз эканлигига диққатимизни қаратайлик. Инсоннинг ўз ихтиёри билан ёки фарз намозларига қўшимча тариқасидада ўқиладиган намозларга нафл намозлари дейилади.<br>Нафл намозлари икки хил бўлади. Улар қуйидагилар:<br></span><ol><li><span style="font-size:24px;">Беш вақт фарз намозларига тобеъ бўлган нафл намозлар. Бунга фарз намозларидан олдин ёки кейин ўқиладиган намозлар бўлиб, улар “суннати равотиблар” дейилади.</span></li><li><span style="font-size:24px;">Беш вақт намозларига тобеъ бўлмаган инсоннинг ихтиёри билан ўқиладиган нафл намозлар. Буларга таҳийяти масжид. Шуруқистихора. Авваабийн. Таҳажжуд, Зуҳо (чоштгоҳ), Тавба намози, Ҳожат сўраш каби намозлар киради.</span></li></ol><span style="font-size:24px;">Қуйидаги вақтларда нафл намози ўқиш макруҳ. <br></span><ol><li><span style="font-size:24px;">Бомдод пайтида бомдоднинг суннат намозидан кейин бошқа нафл намозини ўқиш макруҳ.Бунинг далили:</span></li></ol><span style="font-size:24px;">Ибн Умардан ривоят қилинади:<br><b>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:</b><br><b>«Фажрдан кейин бомдоднинг икки ракаъат суннатидан бошқа намоз йўқ», дедилар»(Табароний ривояти).</b><br></span><ol><li><span style="font-size:24px;">Аср намози ўқилгандан сўнг то шом намози ўқилгунча нафл намозини ўқиш макруҳ. Шом намозидан олдин нафл ўқиш. Чунки шом намозини тез ўқишга амрлар бор. Ундан олдин нафл ўқиш шомни кечиктириш бўлади.</span></li><li><span style="font-size:24px;"> Жума, ийд, ҳаж, никоҳ, кусуф, хусуф ва истисқо хутбалари бўлиб турган вақтда. Бу вақт имом минбарга чиққанидан то намозни ўқиб бўлгунича давом этади.</span></li><li><span style="font-size:24px;"> Ийд намозидан олдин ва кейин.</span></li><li><span style="font-size:24px;">Фарз намозга иқома айтилганда. Фақат бомдоднинг суннатини тезда, фарзга улгуриш шарти билан ўқиб олиш жоиз.</span></li></ol><span style="font-size:24px;"> Валлоҳу аълам!<br> </span><br><br>“Мўъминнинг меърожи” ва "Кифоя" китоблари асосида Р. Акбаров  тайёрлади<br> <br>  ]]></turbo:content>
<content:encoded><![CDATA[ <span style="font-size:24px;">       Аввалам бор нафл намози қандай намоз эканлигига диққатимизни қаратайлик. Инсоннинг ўз ихтиёри билан ёки фарз намозларига қўшимча тариқасидада ўқиладиган намозларга нафл намозлари дейилади.<br>Нафл намозлари икки хил бўлади. Улар қуйидагилар:<br></span><ol><li><span style="font-size:24px;">Беш вақт фарз намозларига тобеъ бўлган нафл намозлар. Бунга фарз намозларидан олдин ёки кейин ўқиладиган намозлар бўлиб, улар “суннати равотиблар” дейилади.</span></li><li><span style="font-size:24px;">Беш вақт намозларига тобеъ бўлмаган инсоннинг ихтиёри билан ўқиладиган нафл намозлар. Буларга таҳийяти масжид. Шуруқистихора. Авваабийн. Таҳажжуд, Зуҳо (чоштгоҳ), Тавба намози, Ҳожат сўраш каби намозлар киради.</span></li></ol><span style="font-size:24px;">Қуйидаги вақтларда нафл намози ўқиш макруҳ. <br></span><ol><li><span style="font-size:24px;">Бомдод пайтида бомдоднинг суннат намозидан кейин бошқа нафл намозини ўқиш макруҳ.Бунинг далили:</span></li></ol><span style="font-size:24px;">Ибн Умардан ривоят қилинади:<br><b>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:</b><br><b>«Фажрдан кейин бомдоднинг икки ракаъат суннатидан бошқа намоз йўқ», дедилар»(Табароний ривояти).</b><br></span><ol><li><span style="font-size:24px;">Аср намози ўқилгандан сўнг то шом намози ўқилгунча нафл намозини ўқиш макруҳ. Шом намозидан олдин нафл ўқиш. Чунки шом намозини тез ўқишга амрлар бор. Ундан олдин нафл ўқиш шомни кечиктириш бўлади.</span></li><li><span style="font-size:24px;"> Жума, ийд, ҳаж, никоҳ, кусуф, хусуф ва истисқо хутбалари бўлиб турган вақтда. Бу вақт имом минбарга чиққанидан то намозни ўқиб бўлгунича давом этади.</span></li><li><span style="font-size:24px;"> Ийд намозидан олдин ва кейин.</span></li><li><span style="font-size:24px;">Фарз намозга иқома айтилганда. Фақат бомдоднинг суннатини тезда, фарзга улгуриш шарти билан ўқиб олиш жоиз.</span></li></ol><span style="font-size:24px;"> Валлоҳу аълам!<br> </span><br><br>“Мўъминнинг меърожи” ва "Кифоя" китоблари асосида Р. Акбаров  тайёрлади<br> <br>  ]]></content:encoded>
</item><item turbo="true">
<title>Масжидларда олд қаторларда ёшлар ўтириши</title>
<guid isPermaLink="true">https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=5693</guid>
<link>https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=5693</link>
<category><![CDATA[Мақолалар    / НАМОЗ]]></category>
<dc:creator>nasafziyo5632</dc:creator>
<pubDate>Mon, 11 Oct 2021 11:32:34 +0500</pubDate>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-10/1633933980_1633933934521.png"><br><img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-10/medium/1633933980_1633933934521.png" class="fr-fic fr-dib" alt=""></a><br>]]></description>
<turbo:content><![CDATA[ <b><span style="font-size:24px;">— Масжидларда олдинги қаторларга кўпроқ ёшлар ўтириб олганини кўп кўряпмиз. Катталарни ҳурмат қилиб, уларга жой беришмайди баъзан. Ва айримлари бошяланг ҳолда намоз ўқийди. Саволим: масжидларда олд қаторларда ёшлар ўтириши ва дўпписиз бўлишлари жоиз-ми?</span></b><span style="font-size:24px;"><br>— Имомнинг ортида имомликка ўтишга тўғри келиб қолса, ўта оладиган одам туриши мақсадга мувофиқдир. Масжидга ким олдин келса, сафни бошидан тўлдириб келади. Олдинги сафга аввал келган киши ҳақли бўлади. Кейин келганлар уни бошқа жойга ўт, дейишга ҳақлари йўқ. Аммо катталарни ҳурмат қилиб, уларга олдинги сафдан жой беришлари одоб доирасидаги ишлардандир. Бош кийимга келсак, намозни бош кийим билан ўқиш унинг савоби тўлиқ бўлишига сабаб бўлади. Чунки бу суннат амалдир. Бош кийимсиз намоз ўқиш эса макруҳлик ила жоиз бўлади.</span><br><br><b>Муҳаммад Айюб ҲОМИДОВ</b><br>Муслим.уз<br><br> ]]></turbo:content>
<content:encoded><![CDATA[ <b><span style="font-size:24px;">— Масжидларда олдинги қаторларга кўпроқ ёшлар ўтириб олганини кўп кўряпмиз. Катталарни ҳурмат қилиб, уларга жой беришмайди баъзан. Ва айримлари бошяланг ҳолда намоз ўқийди. Саволим: масжидларда олд қаторларда ёшлар ўтириши ва дўпписиз бўлишлари жоиз-ми?</span></b><span style="font-size:24px;"><br>— Имомнинг ортида имомликка ўтишга тўғри келиб қолса, ўта оладиган одам туриши мақсадга мувофиқдир. Масжидга ким олдин келса, сафни бошидан тўлдириб келади. Олдинги сафга аввал келган киши ҳақли бўлади. Кейин келганлар уни бошқа жойга ўт, дейишга ҳақлари йўқ. Аммо катталарни ҳурмат қилиб, уларга олдинги сафдан жой беришлари одоб доирасидаги ишлардандир. Бош кийимга келсак, намозни бош кийим билан ўқиш унинг савоби тўлиқ бўлишига сабаб бўлади. Чунки бу суннат амалдир. Бош кийимсиз намоз ўқиш эса макруҳлик ила жоиз бўлади.</span><br><br><b>Муҳаммад Айюб ҲОМИДОВ</b><br>Муслим.уз<br><br> ]]></content:encoded>
</item><item turbo="true">
<title>Хуфтон ва Бомдод намозларини жамоат билан ўқиш</title>
<guid isPermaLink="true">https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=5651</guid>
<link>https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=5651</link>
<category><![CDATA[Мақолалар     / НАМОЗ]]></category>
<dc:creator>nasafziyo5632</dc:creator>
<pubDate>Mon, 04 Oct 2021 14:23:00 +0500</pubDate>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-10/1633339420_1633339358913.png"><img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-10/medium/1633339420_1633339358913.png" class="fr-fic fr-dib" alt=""></a>]]></description>
<turbo:content><![CDATA[ <i><span style="font-size:24px;">Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.<br>Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.<br>Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.</span></i><br><span style="font-size:24px;"><br></span><p dir="rtl"><span style="font-size:24px;"><b>- عُنْ عُثْمَانَ رَضِي اللهُ عَنْهُ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ فَكَأَنَّمَا قَامَ نِصْفَ اللَّيْلِ، وَمَنْ صَلَّى الصُّبْحَ فِي جَمَاعَةٍ فَكَأَنَّمَا صَلَّى اللَّيْلَ كُلَّهُ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ وَأَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ، وَلَفْظُهُمَا: مَنْ شَهِدَ الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ قِيَامُ نِصْفِ لَيْلَةٍ، وَمَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ كَقِيَامِ لَيْلَةٍ.</b></span></p><span style="font-size:24px;">Усмон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Ким Хуфтон намозини жамоат билан ўқиса, худди туннинг ярмини ибодат билан бедор ўтказгандек бўлади. Ким Бомдод намозини жамоат билан ўқиса, худди туннинг ҳаммасини намоз ўқиб ўтказгандек бўлади», дедилар».<br>Муслим, Абу Довуд ва Термизий ривоят қилганлар.<br>Охирги иккисининг лафзи қуйидагича:<br>«Ким Хуфтон намозига жамоат билан ҳозир бўлса, кечанинг ярмини бедор ўтказгандек бўлур. Ким Хуфтон ва Бомдодни жамоат билан ўқиса, кечани бедор ўтказгандек бўлур».<br>Шарҳ: Бу ҳадиси шарифда Хуфтон ва Бомдод намозларини жамоат билан ўқишга алоҳида тарғиб қилинмоқда. Чунки бу икки намоз кишилар дам олишни, ухлашни хоҳлайдиган вақтларда бўлади. Ана ўша хоҳишларни енгиб, Хуфтон ва Бомдод намозларини жамоат билан ўқиш кечани бутунлай намоз ўқиб ўтказишнинг савобига тенглаштирилмоқда.<br>Бу маъно Абу Довуд ва Термизий келтирган лафзда яна ҳам аниқроқ қилиб айтилмоқда:<br><b>«Ким Хуфтон намозига жамоат билан ҳозир бўлса, кечанинг ярмини бедор ўтказгандек бўлур. Ким Хуфтон ва Бомдодни жамоат билан ўқиса, кечани бедор ўтказгандек бўлур»</b>.<br>Шунинг учун ҳам ҳаммамиз бу икки намозни жамоат билан ўқишга ҳаракат қилаверишимиз керак.<br></span><p align="right"><br></p><p align="right"><b><i><span style="font-size:24px;">«Ҳадис ва ҳаёт» китоби асосида тайёрланди</span></i></b></p> ]]></turbo:content>
<content:encoded><![CDATA[ <i><span style="font-size:24px;">Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.<br>Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.<br>Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.</span></i><br><span style="font-size:24px;"><br></span><p dir="rtl"><span style="font-size:24px;"><b>- عُنْ عُثْمَانَ رَضِي اللهُ عَنْهُ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ فَكَأَنَّمَا قَامَ نِصْفَ اللَّيْلِ، وَمَنْ صَلَّى الصُّبْحَ فِي جَمَاعَةٍ فَكَأَنَّمَا صَلَّى اللَّيْلَ كُلَّهُ. رَوَاهُ مُسْلِمٌ وَأَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ، وَلَفْظُهُمَا: مَنْ شَهِدَ الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ قِيَامُ نِصْفِ لَيْلَةٍ، وَمَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ كَقِيَامِ لَيْلَةٍ.</b></span></p><span style="font-size:24px;">Усмон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Ким Хуфтон намозини жамоат билан ўқиса, худди туннинг ярмини ибодат билан бедор ўтказгандек бўлади. Ким Бомдод намозини жамоат билан ўқиса, худди туннинг ҳаммасини намоз ўқиб ўтказгандек бўлади», дедилар».<br>Муслим, Абу Довуд ва Термизий ривоят қилганлар.<br>Охирги иккисининг лафзи қуйидагича:<br>«Ким Хуфтон намозига жамоат билан ҳозир бўлса, кечанинг ярмини бедор ўтказгандек бўлур. Ким Хуфтон ва Бомдодни жамоат билан ўқиса, кечани бедор ўтказгандек бўлур».<br>Шарҳ: Бу ҳадиси шарифда Хуфтон ва Бомдод намозларини жамоат билан ўқишга алоҳида тарғиб қилинмоқда. Чунки бу икки намоз кишилар дам олишни, ухлашни хоҳлайдиган вақтларда бўлади. Ана ўша хоҳишларни енгиб, Хуфтон ва Бомдод намозларини жамоат билан ўқиш кечани бутунлай намоз ўқиб ўтказишнинг савобига тенглаштирилмоқда.<br>Бу маъно Абу Довуд ва Термизий келтирган лафзда яна ҳам аниқроқ қилиб айтилмоқда:<br><b>«Ким Хуфтон намозига жамоат билан ҳозир бўлса, кечанинг ярмини бедор ўтказгандек бўлур. Ким Хуфтон ва Бомдодни жамоат билан ўқиса, кечани бедор ўтказгандек бўлур»</b>.<br>Шунинг учун ҳам ҳаммамиз бу икки намозни жамоат билан ўқишга ҳаракат қилаверишимиз керак.<br></span><p align="right"><br></p><p align="right"><b><i><span style="font-size:24px;">«Ҳадис ва ҳаёт» китоби асосида тайёрланди</span></i></b></p> ]]></content:encoded>
</item><item turbo="true">
<title>Ҳожат намози ва унда ўқиладиган дуо (23-тавсия)</title>
<guid isPermaLink="true">https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=5494</guid>
<link>https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=5494</link>
<category><![CDATA[Мақолалар      / НАМОЗ]]></category>
<dc:creator>nasafziyo5632</dc:creator>
<pubDate>Fri, 03 Sep 2021 17:22:10 +0500</pubDate>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-09/1631103813_1631103740593.png"><img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-09/medium/1631103813_1631103740593.png" class="fr-fic fr-dib" alt=""></a><br>]]></description>
<turbo:content><![CDATA[ <i><span style="font-size:24px;">Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.<br>Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.<br>Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.</span></i><span style="font-size:24px;"><br></span><p align="center"><span style="font-size:24px;"><b>Ҳожат намози ва унда ўқиладиган дуо</b> (23-тавсия)</span></p><p align="center"><span style="font-size:24px;"> </span></p><span style="font-size:24px;">Абдуллоҳ ибн Абу Авфо розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай дедилар:<br></span><p align="justify"><span style="font-size:24px;"><b>«Кимнинг Аллоҳга ва Бани Одамдан бирортасига ҳожати бўлса, яхшилаб таҳорат қилиб, сўнгра икки ракъат намоз ўқисин. Кейин Аллоҳга сано, Набий  соллаллоҳу алайҳи васалламга саловот айтсин. Кейин: «Лаа илаҳа иллаллоҳул Ҳалимул Карийм, субҳааналлоҳи Роббил аршил азийм.Алҳамду лиллаҳи Роббил ъааламин. Ас-алука мужибаати роҳматик, ва азааими мағфиротик, вал ғониймата мин кулли бирр, вас-салаамата мин кулли исм. Лаа тадаъ лий занбан илла ғофартаҳ, ва лаа ҳамман илла фаррожтаҳ, ва лаа ҳаажатан ҳия лака ризон илла қозойтаҳ, йаа арҳамар-роҳимийн!» десин».</b></span></p><span style="font-size:24px;"><i>Термизий ва Ибн Можа ривоят қилгишан.</i><br></span><p align="justify"><span style="font-size:24px;">Ибн Можа <b>«</b><b>йаа арҳамар-роҳимийн»</b> жумласидан сўнг <b>«кейин дунё ва охират ишларини истаганича с</b><b>ў</b><b>райди, чунки у</b><b>лар</b><b> </b>(сўраган нарсалари)<b> </b><b>унинг </b><b>тақдирига битилади»</b> деган жумлани қўшимча қилган.</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"><i> </i></span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"><i>Дуонинг маъноси:</i> Ҳалиму Карим Аллоҳдан ўзга (ибодатга сазовор) маъбуд йўқ. Улуғ Аршнинг Робби Аллоҳ покдир. Оламларнинг Робби Аллоҳга ҳамдлар бўлсин. Мен Сендан раҳматингни вожиб қилувчи, мағфиратингни тақозо қилувчи нарсаларни сўрайман, барча яхшиликлардан насиба, барча ёмонликлардан саломат бўлишни сўрайман. Менинг ҳеч бир гуноҳимни қўймай мағфират қилгин, ҳеч бир ғамимни қўймай кушойиш қилгин, Ўзинг рози бўлган ҳеч бир ҳожатимни қўймай албатта раво қилгин, эй раҳмлиларнинг раҳмлиси!»</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"> </span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"><b>Изоҳ: </b>Ҳожат намози мандуб намозлардан саналади. У икки ёки тўрт ракъат ўқилади. Имом Ибн Ҳажар «Бу намозни шанба куни саҳар чоғи ўқиб, сўнг эҳтиёжига кушойиш сўраш мандубдир, чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам <b>«Ким шанба куни эрталаб </b><b>эҳтиёжини сўраса</b><b>, </b><b>сўрагани </b><b>ҳал бўлади. Унинг ҳожати раво бўлишига мен кафилман»</b>, деб марҳамат қилганлар», деган.</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"> </span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"><i>Усмон ибн Ҳаниф розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:</i></span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;">«Бир кўзи ожиз одам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб, «Эй Аллоҳнинг Расули, дуо қилинг, (Аллоҳ) кўзимни очсин», деди. У зот: <b>«Шундай қолаверса</b><b>-чи?»</b> дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, кўзимнинг ожизлиги менга оғирлик қиляпти», деди. У зот шундай дедилар: <b>«Бўлмаса</b><b>, бориб таҳорат ол. Кейин икки ракъат намоз ўқи. Сўнг шундай дегин: «Аллоҳим, мен Сендан Набиййим, раҳмат набийси Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни васила қилиб ёлвораман, Сенга таважжуҳ қиламан(юзланаман). Эй Муҳаммад, мен Роббингизга сизни васила қилиб таважжуҳ қиламан, менинг кўзимни очсин. Аллоҳим, у зотни ўзимга воситачи қил. Ўзимни ҳам ўзимга воситачи қил!»</b></span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;">Кейин у кўзи очиқ ҳолда қайтиб кетди».</span></p><span style="font-size:24px;"><i>Термизий, Насоий, Ибн Можа, Ибн Хузайма ва Ҳоким ривоят қилишган. Ҳоким «Бухорий ва Муслимнинг шартларига кўра саҳиҳ», деган. Лафз Насоийники.</i><br> <br>Ушбу ҳадислардан олинадиган фойдалар:<br> <br></span><p align="justify"><span style="font-size:24px;">1. Ҳожат намозини ўқиш мандубдир. У икки ёки тўрт ракъат ўқилади.</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;">2. Кимнинг Аллоҳдан сўрайдиган ёки бирорта одам билан ҳал бўладиган ҳожати бўлса, яхшилаб таҳорат қилиб, икки ракъат намоз ўқийди. Кейин Аллоҳ таолога ҳамду сано, Набий  соллаллоҳу алайҳи васалламга саловотлар айтади. Кейин юқорида ҳадисда айтилган дуони ўқийди.</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;">3. Бу намозни шанба куни саҳар чоғи ўқиб, ҳожатининг раво бўлишини сўраш мандубдир.</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;">4. Солиҳ одамларни васила қилиб дуо қилиш жоиздир.</span></p><span style="font-size:24px;"> <br></span><p align="right"><b><em><span style="font-size:24px;">Муҳаммад Али Муҳаммад Юсуф тайёрлади</span></em></b></p><br><em><span style="font-size:14px;">Ислом.уз</span></em> ]]></turbo:content>
<content:encoded><![CDATA[ <i><span style="font-size:24px;">Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.<br>Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.<br>Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.</span></i><span style="font-size:24px;"><br></span><p align="center"><span style="font-size:24px;"><b>Ҳожат намози ва унда ўқиладиган дуо</b> (23-тавсия)</span></p><p align="center"><span style="font-size:24px;"> </span></p><span style="font-size:24px;">Абдуллоҳ ибн Абу Авфо розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай дедилар:<br></span><p align="justify"><span style="font-size:24px;"><b>«Кимнинг Аллоҳга ва Бани Одамдан бирортасига ҳожати бўлса, яхшилаб таҳорат қилиб, сўнгра икки ракъат намоз ўқисин. Кейин Аллоҳга сано, Набий  соллаллоҳу алайҳи васалламга саловот айтсин. Кейин: «Лаа илаҳа иллаллоҳул Ҳалимул Карийм, субҳааналлоҳи Роббил аршил азийм.Алҳамду лиллаҳи Роббил ъааламин. Ас-алука мужибаати роҳматик, ва азааими мағфиротик, вал ғониймата мин кулли бирр, вас-салаамата мин кулли исм. Лаа тадаъ лий занбан илла ғофартаҳ, ва лаа ҳамман илла фаррожтаҳ, ва лаа ҳаажатан ҳия лака ризон илла қозойтаҳ, йаа арҳамар-роҳимийн!» десин».</b></span></p><span style="font-size:24px;"><i>Термизий ва Ибн Можа ривоят қилгишан.</i><br></span><p align="justify"><span style="font-size:24px;">Ибн Можа <b>«</b><b>йаа арҳамар-роҳимийн»</b> жумласидан сўнг <b>«кейин дунё ва охират ишларини истаганича с</b><b>ў</b><b>райди, чунки у</b><b>лар</b><b> </b>(сўраган нарсалари)<b> </b><b>унинг </b><b>тақдирига битилади»</b> деган жумлани қўшимча қилган.</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"><i> </i></span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"><i>Дуонинг маъноси:</i> Ҳалиму Карим Аллоҳдан ўзга (ибодатга сазовор) маъбуд йўқ. Улуғ Аршнинг Робби Аллоҳ покдир. Оламларнинг Робби Аллоҳга ҳамдлар бўлсин. Мен Сендан раҳматингни вожиб қилувчи, мағфиратингни тақозо қилувчи нарсаларни сўрайман, барча яхшиликлардан насиба, барча ёмонликлардан саломат бўлишни сўрайман. Менинг ҳеч бир гуноҳимни қўймай мағфират қилгин, ҳеч бир ғамимни қўймай кушойиш қилгин, Ўзинг рози бўлган ҳеч бир ҳожатимни қўймай албатта раво қилгин, эй раҳмлиларнинг раҳмлиси!»</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"> </span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"><b>Изоҳ: </b>Ҳожат намози мандуб намозлардан саналади. У икки ёки тўрт ракъат ўқилади. Имом Ибн Ҳажар «Бу намозни шанба куни саҳар чоғи ўқиб, сўнг эҳтиёжига кушойиш сўраш мандубдир, чунки Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам <b>«Ким шанба куни эрталаб </b><b>эҳтиёжини сўраса</b><b>, </b><b>сўрагани </b><b>ҳал бўлади. Унинг ҳожати раво бўлишига мен кафилман»</b>, деб марҳамат қилганлар», деган.</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"> </span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;"><i>Усмон ибн Ҳаниф розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:</i></span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;">«Бир кўзи ожиз одам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига келиб, «Эй Аллоҳнинг Расули, дуо қилинг, (Аллоҳ) кўзимни очсин», деди. У зот: <b>«Шундай қолаверса</b><b>-чи?»</b> дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, кўзимнинг ожизлиги менга оғирлик қиляпти», деди. У зот шундай дедилар: <b>«Бўлмаса</b><b>, бориб таҳорат ол. Кейин икки ракъат намоз ўқи. Сўнг шундай дегин: «Аллоҳим, мен Сендан Набиййим, раҳмат набийси Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни васила қилиб ёлвораман, Сенга таважжуҳ қиламан(юзланаман). Эй Муҳаммад, мен Роббингизга сизни васила қилиб таважжуҳ қиламан, менинг кўзимни очсин. Аллоҳим, у зотни ўзимга воситачи қил. Ўзимни ҳам ўзимга воситачи қил!»</b></span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;">Кейин у кўзи очиқ ҳолда қайтиб кетди».</span></p><span style="font-size:24px;"><i>Термизий, Насоий, Ибн Можа, Ибн Хузайма ва Ҳоким ривоят қилишган. Ҳоким «Бухорий ва Муслимнинг шартларига кўра саҳиҳ», деган. Лафз Насоийники.</i><br> <br>Ушбу ҳадислардан олинадиган фойдалар:<br> <br></span><p align="justify"><span style="font-size:24px;">1. Ҳожат намозини ўқиш мандубдир. У икки ёки тўрт ракъат ўқилади.</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;">2. Кимнинг Аллоҳдан сўрайдиган ёки бирорта одам билан ҳал бўладиган ҳожати бўлса, яхшилаб таҳорат қилиб, икки ракъат намоз ўқийди. Кейин Аллоҳ таолога ҳамду сано, Набий  соллаллоҳу алайҳи васалламга саловотлар айтади. Кейин юқорида ҳадисда айтилган дуони ўқийди.</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;">3. Бу намозни шанба куни саҳар чоғи ўқиб, ҳожатининг раво бўлишини сўраш мандубдир.</span></p><p align="justify"><span style="font-size:24px;">4. Солиҳ одамларни васила қилиб дуо қилиш жоиздир.</span></p><span style="font-size:24px;"> <br></span><p align="right"><b><em><span style="font-size:24px;">Муҳаммад Али Муҳаммад Юсуф тайёрлади</span></em></b></p><br><em><span style="font-size:14px;">Ислом.уз</span></em> ]]></content:encoded>
</item><item turbo="true">
<title>Бетаҳоратлик сабаблари</title>
<guid isPermaLink="true">https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=5468</guid>
<link>https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=5468</link>
<category><![CDATA[Мақолалар       / Фиқҳ       / НАМОЗ]]></category>
<dc:creator>nasafziyo5632</dc:creator>
<pubDate>Wed, 01 Sep 2021 23:03:42 +0500</pubDate>
<description><![CDATA[]]></description>
<turbo:content><![CDATA[ <i><span style="font-size:24px;">Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.<br>Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.<br>Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.</span></i><span style="font-size:24px;"><br>Биз бетаҳоратлик деб таржима қилган ибора араб тилида «ҳадас» дейилади. Ҳадас сўзи бўлмаган нарсани тез-тез янгиланиб пайдо бўлиб туришига айтилади. Одам таҳорат билан юрганда унга тез-тез ориз бўлиб турадиган таҳоратни бузувчи нарсаларни ҳам ҳадас деб аталиши ҳам шу маънодан олинган.<br><br>Ҳадас – бетаҳоратликни ҳанафий уламоларидан Имом Косо-ний ўзларининг «Бадоеъус Саноеъ фии тартибиш Шароъе» номли китобларида қуйидагича таърифлайдилар:<br>«Ҳадас – Бетаҳоратлик одамдан нажас нарсани чиқишидир. Икки ҳожат йўлидан бўлса ҳам, иккисидан бошқадан бўлса ҳам. Одатдагидек бўлса ҳам, одатдан ташқари бўлса ҳам».<br>Бетаҳоратлик иккига бўлинади;<br>Кичик бетаҳоратлик. Намозга қилинган таҳоратни синдирадиган нарсалар.<br>Катта бетаҳоратлик. Ғуслни вожиб қиладиган нарсалар.<br><br>Аллоҳ жалла шаънуҳу: «Ёки бирингиз қазои ҳожатдан келса, ё аёлларни тутсангиз...», деган. (Моида сураси, 6-оят)<br>Шарҳ: Ушбу оятда Аллоҳ таоло мусулмон шахсни ибодатдан ман қилувчи – унга бетаҳоратлик етказувчи баъзи сабабларни зикр қилмоқда.<br>1. Қазои ҳожатдан келиш, яъни, кишининг орқа олдидан бир нарса чиқиши. Кичик бетаҳоратлик етказади.<br>2. Аёлларни тутиш, яъни, уларга яқинлик қилиш (Имом Шофеъий номаҳрам аёл баданига эркак кишининг баданидан бирор жойи тегиши ҳам деганлар).<br>Ушбу ояти кариманинг келтириш билан бу масалалар Қуръони Каримда муолажа қилинганига ишора этилмоқда.<br><br>Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Бетаҳоратлик етказувчи нарсани қилган кимсанинг намози таҳорат қилмагунича қабул бўлмайди», дедилар».<br>Тўртовлари ривоят қилишган.<br>Бухорий:<br>«Ҳазрамавтлик бир одам:<br>«Эй, Абу Ҳурайра, бетаҳоратлик етказувчи нарса нима?» деди. У:<br>«Овозсиз чиққан ел ёки овоз билан чиққан ел?», деди»ни зиёда қилган.<br>Бошқа бир ривоятда:<br>«Покликсиз намоз қабул бўлмас, хиёнатли садақа қабул бўлмас», дейилган».<br>Шарҳ: Умумий қоида бўйича бетаҳоратлик етказувчи нарсаларга, таҳоратни кетказувчи ва ғуслни вожиб қилувчи барча нар-салар киради. Шунинг учун ҳам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Бетаҳоратлик етказувчи нарсани қилган кимсанинг намози таҳорат қилмагунича қабул бўлмайди», деган гаплари ҳамма нарсаларни ҳам ўз ичига олади.<br>Ушбу ҳадисдан олинадиган фойдалар:<br>1.Таҳоратсиз намоз ўқиб бўлмаслиги.<br>Намоз умумий шаклда зикр қилингани учун ҳамма намоз-ларни, жумладан, жаноза ва ийд намозларини ҳам ўз ичига олади. Уларни ҳам таҳоратсиз ўқиб бўлмайди.<br>Имом Абу Ҳанийфа «Ким билатуриб қасддан таҳоратсиз намоз ўқиса, шариатни ўйин қилгани учун кофир бўлади», деганлар.<br>2. Намоз ўқилаётган вақтда ибодатни ман қилувчи нарса со-дир этилса, намоз ботил бўлади. У нарса ихтиёрий ёки мажбурий равишда бўлишининг фарқи йўқ. Чунки ҳадисда умумий ҳолат зикр қилинган.<br>3. Намознинг ўқилиши бошқа, қабул бўлиши бошқа экани. Намозни ўқиш-бандадан, уни қабул қилиш-Аллоҳдан. Аллоҳ таоло шартлари тўғри келмаган намозни қабул қилмайди.<br>«Бухорий:<br>«Ҳазрамавтлик бир одам:<br>«Эй, Абу Ҳурайра, ибодатни ман қилувчи нарса нима?» деди. У:<br>«Овозсиз чиққан ел ёки овоз билан чиққан ел?» деди»ни зиёда қилган.<br>Ушбу ривоятда Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу бетаҳоратлик етказувчи нарсанинг биттаси, ел чиқиши ҳақида сўз юритаётган-лари кўриниб турибди. Абу Ҳурайра бу гапни савол берувчи жоҳил бўлгани учун ёки энг кичигини айтиб қўйилса, қолгани маълум-ку, деган фикрда айтган бўлишлари мумкин.<br>«Бошқа бир ривоятда:<br>«Покликсиз намоз қабул бўлмас, хиёнатли садақа қабул бўлмас», дейилган».<br>Бу ердаги покликдан мурод таҳорат, ғусл ва таяммумлардир. Яъни, таҳоратни кетказадиган нарса содир бўлса, таҳорат қилмагунча намоз қабул бўлмайди. Ғусл вожиб бўлганда, ғусл қилмагунча намоз қабул бўлмайди.<br>Шунингдек, ўғрилик, тортиб олиш каби хиёнат ишлар ара-лашган садақа ҳам қабул бўлмайди.<br>Намоз ўқиш банда учун улуғ шарафдир. Бу шарафга ҳар ким ҳам мушарраф бўлавермайди.<br>Намоз ўқиш бахтига сазовор бўлиш учун бир нечта шартлар қўйилган. Чунки намозга, банданинг Аллоҳ таоло билан бевосита мулоқот учрашувига ҳар ким ҳам қўйилавермайди. Аллоҳ таоло билан бевосита муножот қилишга ҳам дуч келган таклиф қилинавермайди. Бундай улуғ бахтга етишишни хоҳлаган инсон ўзида бир нечта шартларни мужассам қилган бўлиши керак. Ана ўша шартлардан бири, намоз ўқимоқчи бўлган кишининг катта-ю кичик нопокликлардан ҳоли бўлиб, ният билан тозаланишидир.<br>Жунуб бўлган одам Аллоҳга қурбат нияти билан ғусл қилиши керак. Шунингдек, нифос ва ҳайздан тоза бўлган аёллар ҳам ғусл қилмоғлари керак. Таҳоратни кетказадиган нопокликлар содир бўлганда эса таҳорат қилиниши керак.<br>Тўла пок бўлмай туриб, Аллоҳ таолонинг ҳузурига рўбару келиш, У зот ила мулоқотда ва муножотда бўлишга уриниш мум-кин эмас. Аллоҳ таолонинг Ўзи мазкур мулоқот ва муножот учун покликни шарт қилиб қўйган. Шунинг учун ҳам била туриб, қасддан, бетаҳорат намоз ўқиган одам қасд ила нопок ҳолда Аллоҳ таолога рўбару келишга урингани, беҳурмат қилганидан, кофирдир, деб айтилган.<br>Ислом динининг фазлини билиш учун унинг ушбу ҳукмини на ғуслга, на таҳоратга буюрмайдиган динлар билан таққослаб кўриб, англаб олиш мумкин. Ўша динлардаги одамлар жунуб ҳолида ибодат қилаверадилар. Ибодат давомида қасддан ел чиқариб юбориши оддий нарса, ҳисобланади.<br><br>Аббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳу ўз амакиларидан ри-воят қилганлар:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга намозда бир нарса бўлгани хаёлига келадиган одам ҳақида шикоят қилинди. У зот:<br>«Токи, овоз эшитмагунча ёки елни топмагунича намози-ни бузмайди», дедилар».<br>Бошқа бир ривоятда:<br>«Қачонки, бирортангиз қорнида бирор нарсани топса, унга ундан бир нарса чиқдими, йўқми аниқ бўлмай қолса, Токи, овозни эшитмагунича ёки елни топмагунича масжид-дан чиқмасин», деганлар».<br>Бешовлари ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Аввало, ҳадиснинг ровийси Аббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳу билан яқиндан танишиб олайлик:<br>Аббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳу ибн Ғазийята Ансорий ал-Мозиний ҳадис илмида олим ва ишончли тобеъинлардан бўлган. Ҳадисларни оталари ва амакилари Абдуллоҳ ибн Зайд ибн Осимлардан ривоят қилдилар. Баъзилар у кишини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан кўришганлар, деб айтишади.<br>Бу зотдан Абдуллоҳ ибн Абу Бакр ибн Ҳазм ва бошқалар ри-воят қилишади.<br>Аббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳунинг амакилари Абдуллоҳ ибн Зайд ал-Ансорийдирлар. Бу кишининг ўзлари ҳам, ота-оналари ҳам, ака-укалари ҳам саҳобий бўлганлари учун ушбу ҳадиснинг ровийси номларига ал-Мозаний нисбати ҳам қўшиб зикр қилинар экан.<br>Бу кишининг акалари Ҳабиб ибн Зайд розияллоҳу анҳуни Пайғамбарлик даъвосини қилган Мусайламатул Каззоб гўштларини қиймалаб ўлдирган экан. Кейинчалик, Абдуллоҳ ибн Зайд розияллоҳу анҳу Ваҳший билан биргаликда Мусайламатул Каззобни ўлдирганлар.<br>Абдуллоҳ ибн Зайд ал-Мозаний розияллоҳу анҳудан 48та ҳадис ривоят қилинган экан. Шулардан 8тасини ҳам Имом Бухо-рий, ҳам Имом Муслим чиқарган эканлар. Бу киши розияллоҳу анҳу 63-ҳижрий санада Зулҳижжа ойида Ҳарра номли жойда шаҳид бўлганлар.<br>Инсон ҳаётида тўлиқ ишончга, аниқ ва мустаҳкам мавқега эга бўлиши катта ўрин тутади. Шак-шубҳа ва иккиланиш эса фойда келтирмаслиги аниқ. Шак-шубҳа, ишончсизлик ва иккиланиш шайтоннинг ишидан ҳисобланади. Шайтон инсонда мазкур ноқулай ҳолатнинг доимо бўлиб туришини хоҳлайди. Бу иш айниқса, мусулмон инсон учун намозда яққол билинади. Шайтон намоз пайтида кўпроқ васваса қилишга уринади. Унинг бу ҳолдаги васвасасидан бири, кишининг хаёлига таҳорати кетганга ўхшаган фикрни келтиришдир. Бу ҳақиқат Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг баъзи ҳадисларида ўз ифодаси-ни топган.<br>Ибн Хузайма, Ибн Ҳиббон ва Ҳокимлар Абу Саъид ал-Худрий розияллоҳу анҳудан ривоят қилишган ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Вақтики, бирортангизга шайтон келиб, таҳоратингни кет-каздинг, деса, «ёлғон айтибсан», десин. Магар бурни ила ҳид ҳидласа ёки қулоғи билан овоз эшитса», деганлар.<br>Аббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган, биз ўрганаётган бу ҳадисни уламоларимиз Исломнинг асл қоидаларидан бирига асос бўлган улуғ ҳадислардан, деб баҳолаганлар. Ўша қоида:<br>«Нарсалар, ҳаттоки аниқ-равшан суратда тескариси воқеъ бўлмагунча ўз аслида қолур. Ориз бўлган шак-шубҳа уларга зарар қилмас», деб таъриф қилинган.<br>Ушбу ҳадис мисолида таҳорат, асл хаёлда таҳорат кетганга ўхшайди, деган фикр бўлиши билан у кетиб қолмайди. Таҳорат кетгани елнинг ҳидини сезиш, овозини эшитиш билан аниқ-равшан билингандан кейингина собит бўлади. Бунгача ўз аслида тураверади. Бошқа барча ишлар ҳам шунга таққосланади.<br>Ушбу ҳадисдан олинадиган фойдалар:<br>1. Саҳобаи киромларнинг Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга ўзларида ориз бўладиган барча ҳолатларни шикоят қилишлари. Намоз вақтида таҳорат кетиб қолганга ўхшаб хаёлдан ўтиши ҳақидаги шикоят шунга ишоратдир.<br>2. Таҳорат кетгани ҳақида хаёлга фикр келиши билан таҳорат кетиб қолмаслиги.<br>3. Елнинг овози ёки ҳиди чиқиши билан таҳорат кетиши. Агар овоз ёки ҳиддан бошқа аниқ билиш ҳосил бўлса ҳам кетади.<br>4. Ҳаётда воқеъ бўлиб турадиган масалаларни уламолардан сўраб туриш лозимлиги.<br>5. Шариатга, илмга тегишли нарсаларни сўрашдан уялмас-лик.<br>Мана шу қоидани ва фойдаларни яхшилаб англаб олиб, ҳаётимизга татбиқ қилмоғимиз лозим. Мусулмон кишининг ҳаётида васваса, хаёл, шак-шубҳа ва иккиланишга ўрин бўлмаслиги зарур. Ҳамма нарса очиқ-ойдин, равшан ва ишончли бўлиши керак.<br><br>Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Орқанинг ипи кўздадир. Бас, ким ухласа, таҳорат қилсин», дедилар».<br>Абу Довуд ва Ибн Можа ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Яъни, одам уйғоқ турганда ўзини, бутун танасини бошқариб туради. Жумладан, орқасидан ел чиқишини ҳам. Аммо ухлаб икки кўзи юмилганда эса ўша ип бўшайди, инсон орқасидан ел чиқса ҳам билмайди. Шунинг учун ухлаган одам-нинг таҳорати кетади. Бинобарин, уйқусидан тургандан кейин таҳорат қилсин.<br>Бу ҳадиси шариф умумий тушунчага сабаб бўладиган уйқунинг алоҳида сифатлари бордир. Ҳар бир уйқуда ҳам таҳорат кетавермайди. Ана ўша тафсилот келаси ҳадислардан тушуниб олинади.<br><br>Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобалари ухлашар, сўнгра намоз ўқишар, таҳорат қилмас эдилар».<br>Муслим, Абу Довуд, Термизийлар ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Бу ҳадисда зикри келган уйқу, ҳеч нарсага суянмай, орқани ерга яхши қўйиб ухланган уйқудир. Ана ўшанда ел чиқиш эҳтимоли йўқолади.<br>Ҳазрати Анаснинг худди шу ҳадислари бошқа бир ривоятда мукаммал келган, унда:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобалари хуфтонга интизор бўлиб, ҳатто, бошлари эгилиб кетар, сўнгра намоз ўқишар, таҳорат қилмас эдилар», дейилган. Бунда ўтириб ухлаганлари очиқ кўриниб турибди.<br><br>Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Таҳорат фақат ёнбошлаб ухлагангагина вожиб бўлади. Чунки қачон (одам) ёнбошласа бўғинлари бўшашади», дедилар».<br>Абу Довуд ва Термизий ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Мана, бу ҳадисда ётиб, ёнбошлаб ухлаган одамнинг уйқуси-таҳорат кетишига сабаб бўладиган уйқу экани очиқ-ойдин айтилмоқда. Нима учунлиги ҳам баён қилинмоқда. Одам ухла-ганда ҳамма бўғинлари бўшашади. У ўзини идора қила олмай қолади. Ана ўшанда ундан ел чиқиши ва буни ўзи билмаслиги мумкин. Шунинг учун эҳтиёт тариқасида таҳорати кетган ҳисобланади.<br><br>Бусра бинти Сафвон розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Ким закарини ушласа, таҳорат қилмагунча намоз ўқимасин», дедилар».<br>«Сунан» эгалари ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Аввало, ҳадиснинг ровияси Бусра бинти Сафвон розияллоҳу анҳо билан яқиндан танишиб олайлик:<br>Бусра бинти Сафвон ибн Навфал ибн Асад ибн Абдул Уззо ибн Қусай ибн Килоб ал-Қурашия ал-Асадийя.<br>Салама бинти Умайя ибн Увқис ас-Сулаймийянинг оналари. У Варақа ибн Навфалнинг акасининг қизи.<br>Бусра Муғийра ибн Абу Осга турмушга чиқиб, Муовия ва Оиша деган фарзандлар кўрди. Оиша Абдул Малик ибн Марвон ибн Ҳакамнинг оналари эди.<br>Бусра Умму Гулсум бинти Уқба ибн Абу Муайиддан ривоят қилади. У кишидан эса Марвон ибн Ҳакам, Саид ибн Мусаййиб ва бошқалар ривоят қилишган.<br>Ушбу ҳадиснинг зоҳирий маъносига қараганда жинсий ола-тини ушлаган одамнинг таҳорати кетади. Кўпчилик уламолар бу ҳадисни айнан шундоқ тушунганлар.<br>Аммо Ҳанафий мазҳаби уламолари бу ҳадисни бошқача ту-шунганлар. Улар ушбу ҳадисдаги таҳорат қўлни ювмоқ маъноси-дадир, деганлар. Чунки «таҳорат» лафзи шаръий таҳорат маъно-сидан ташқари, қўлни ювиш маъносида ҳам ишлатилади. Ҳанафий уламоларининг бу фикрлари бошқа бир ҳадисда, закар ҳам инсоннинг бир аъзоси, уни ушлаш билан таҳорат кетиб қолмаслиги ҳақидаги фикр билан тасдиқланган.<br><br>Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Бирортангиз қўлини фаржига олиб борсаю, иккиси орасида тўсиқ ҳам, ажратувчи ҳам бўлмаса таҳорат қилсин», дедилар».<br>Имом Шофеъий, Аҳмад ва Ҳоким ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Бу ҳадис ҳам олдинги ҳадиснинг маъносида, фақат иборалари бошқача, холос. Шунингдек, уламоларимизнинг шарҳлари ҳам худди аввалги ҳадисни шарҳ қилганларга ўхшайди.<br><br>Толқ ибн Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига борган эдик, худди бадавийга ўхшаш бир одам келди ва:<br>«Эй, Аллоҳнинг Набийси, бир одам таҳорат қилгандан кейин закарини ушлашига нима дейсиз?»деди.<br>У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«У ҳам ундан бир парча, халос ёки бир бўлак, халос», дедилар».<br>«Сунан» эгалари ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Аввало, ҳадиснинг ровийси Толқ ибн Али розияллоҳу анҳу билан яқиндан танишиб олайлик:<br>Толиқ ибн Али исмли бу саҳоба Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига Ямандан вакил бўлиб келиб, Ис-ломни қабул қилганлардан эди.<br>Бу зот Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бўлган суҳбатни қуйидагича баён қиладилар:<br>«Ямандан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга вакил бўлиб келиб, байъат қилдик. Ва у киши билан намоз ўқишга му-шарраф бўлдик. Шаҳримизда канисалар борлигидан хабар берга-нимизда, у ерни поклаш тўғрисида маслаҳат бердилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга сув келтиришди. Таҳорат олиб, оғиз чайиб, сўнг таҳорат сувини бир идишга қуйдилар. У зот бу сувни бизга бериб, канисани бузиб, бу сувдан қуйинглар, кейин унинг ўрнига масжид қуриб, намоз ўқинглар, дедилар.<br>Биз шаҳримизга қайтиб бориб, канисани бузиб тозалагандан кейин масжид қурдик. Бу канисада бир роҳиб ибодат қилар эди. Биз азон айтганимизда азон товушини эшитиб «Ҳақ чақирувчи» деди-да, ғойиб бўлди. Уни қайтиб кўрмадик».<br>Бу ҳадисда, бадавийга (саҳройига) ўхшаган кишининг:<br>«Эй, Аллоҳнинг Набийси, бир одам таҳорат қилгандан кейин закарини ушлашига нима дейсиз?» деган саволига Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг:<br>«У ҳам ундан бир бўлак, халос», яъни, закар ҳам одамнинг бир бўлаги, холос, дейишлари, таҳорати бузилмайди, деганлари-дир.<br>Ҳанафий мазҳаби уламолари мана шу ҳадисни ҳужжат-далил қилиб, закарини ушлаган одамнинг таҳорати кетмайди, дейдилар.<br>Бошқа уламолар бу ҳадис ёки мансух (амалдан қолган) ёки ўша сўраган бадавий одамга хос ҳукм, дейишади.<br>Лекин усули фиқҳ қоидасига биноан, насх бўлса ҳам, хос бўлса ҳам ҳужжат билан аниқ исбот қилиш керак.<br>Ҳанафий уламолар ўз ижтиҳодини ҳамиша енгилликни олиш зарурлиги қоидаси билан қувватлайдилар. Агар закарига қўли теккан одам таҳорат қилиши вожиб бўлиб қолса, қийинчилик туғилади, дейдилар.<br>Бошқа уламолар эса инсон закарини ушлаганда лаззат ҳосил бўлиши мумкин, бу эса таҳоратнинг синишига олиб боради. Шу-нинг учун эҳтиёт чораси сифатида ҳам таҳорат кетади, десак ях-ши бўлади, дейдилар.<br>Биз эса «икки томоннинг қавлини жамлаш керак, агар зару-рат юзасидан, бехосдан ушланса, таҳорат кетмайди. Заруратсиз, шаҳват учун ушланса, кетади, дейилса яхши бўлса керак», дей-миз.<br><br>Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам хотинларидан бирини ўпдилар, сўнгра намозга чиқдилар, таҳорат қилмадилар». Урва: «мен унга:<br>«Ўша хотин, сендан бошқа бўлмаса керак», деган эдим, у кулди», деди».<br>Абу Довуд ва Термизий ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Жумҳур уламолар мана шу ва бунга ўхшаш ҳадисларни далил қилиб, аёл кишининг баданига эркак киши тег-са, таҳорати кетмайди, дейдилар.<br>Шофеъий мазҳаби уламолари эса фаслнинг бошида келти-рилган оятдаги «ав лаамастумун нисаа», яъни, «ёки аёлларни тут-ган бўлсангиз»даги «тутган»ни бадан баданга тегиши, деб ҳисоблайдилар ва эркак киши ўзи учун никоҳи ҳалол аёлга тегса, таҳорати кетади, дейдилар.<br>Биз қайси мазҳабнинг далили кучли эканини баён қилишни ўзимизга вазифа қилиб олганимиз йўқ. Фақат маълумот бериб қўймоқчимиз. Аёл кишига қўли тегса, таҳорати синади, деган одам Шофеъий мазҳабида эканлигини билиб, уни ғариб бир иш санамаслиги керак. Шу билан бирга бошқа мазҳабдаги кишилар-нинг бошини ҳам айлантирмаслиги керак. Чунки аёл кишига тег-са, таҳорати кетмайди, деган уламолар ўз далилларига эгадирлар.<br><br>Абу Дардо розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қайт қилдилар, сўнгра таҳорат олдилар. Бас, Савбонни Димашқ масжидида учратдим ва ўша нарсани унга зикр қилдим. У:<br>«Рост айтибди, у кишига мен сув қуйиб берган эдим», деди».<br>«Сунан» эгалари ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Абу Дардо розияллоҳу анҳу ривоят қилган ушбу ҳадисни далил қилиб, Ҳанафий ва Ҳанбалий мазҳаби уламолари қайт қилган одамнинг таҳорати кетади, деганлар.<br>Бу ҳадиснинг ровийсидан бири Димашқ шаҳрининг масжи-дида Савбон розияллоҳу анҳуни кўриб қолиб, Абу Дардо «Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қайт қилиб, қусганларидан кейин таҳорат қилганлар, демоқда, сен нима дей-сан?» деган экан. Шунда Савбон розияллоҳу анҳу: Абу Дардо рост айтибди, ўшанда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам-нинг таҳоратларига сувни мен қуйиб берган эдим, деган эканлар.<br>Бу эса ҳадиснинг маъносини, ҳужжатлик қувватини яна ҳам кучайтиради.<br><br>Ал-Баро розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан туянинг гўштидан таҳорат қилиш ҳақида сўралди.<br>У зот:<br>«Ундан таҳорат қилинглар» дедилар. Қўйнинг гўшти ҳақида сўралди. У зот:<br>«Ундан таҳорат қилманглар» дедилар».<br>Абу Довуд, Муслим ва Термизий ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Ушбу ҳадиснинг зоҳирий маъносидан туянинг гўштини еган одамнинг таҳорати кетади. Лекин бу ҳадис маълум вақт ва маълум сабаб учун айтилган ва кейин насх бўлиб амалдан қолган.<br><br>Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Олов теккан нарсадан таҳорат», дедилар».<br>Бешовларидан фақат Бухорий ривоят қилмаган.<br>Шарҳ: Аввало, ҳадиснинг ровийси Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу билан яқиндан танишиб олайлик:<br>Зайд ибн Собит ибн Заҳҳок Ансорий ал-Хазражий, кунялари Абу Саиддир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Пайғамбар қилиб юборилганларида бу киши 6 ёшда эдилар. Ана ўша йили оталари вафот этади. Бадр ғазотида қатнашмоқчи бўлганларида ёшлари кичкина бўлгани сабабли Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қайтариб юборадилар. Уҳуд ғазотида қатнашганлари тўғрисида ихтилофлар бор. Хандақ ғазотида қатнашиб, хандақ қазиш, тупроқ ташиш ишлари билан машғул бўладилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам буни кўриб, «бу бола мунча ҳам яхши», деб марҳамат қиладилар.<br>Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ваҳий котибларидан эдилар. Ваҳийларни ёзиб бориш билан бирга ёдлаб ҳам борардилар. Қуръоннинг ҳаммасини ёдлаб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўтказиб чиққан уч нафар ансорларнинг бири эдилар.<br>Абу Бакр ва Усмон розияллоҳу анҳумоларга Қуръони Каримни мусҳаф ҳолатига келтириб, ёзиб берган шахс ҳам шу зот эдилар.<br>Бу киши фиқҳ, мерос, қироат илмларида етук олимлардан эдилар. Шунинг учун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Зайд бу умматнинг илм денгизидир», деб марҳамат қилганлар.<br>Шунингдек, яна Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ичларингизда фароиз илмларини Зайд ибн Собит яхши билади», деб айтганлар.<br>Халифа Умар розияллоҳу анҳу агар Мадинадан ҳаж қилишга ёки бирор сафарга отлансалар, Зайдни ўз ўринларига халифа қилиб кетардилар. Усмон розияллоҳу анҳу ҳам шундай қилганлар.<br>Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу у кишидан дарс олар эдилар. Бир куни Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу чиқиб, отлари-га минмоқчи бўлганларида, Ибн Аббос отнинг жиловидан ушлаб турардилар. Зайд бундан қайтардилар. Шунда Ибн Аббос: «Ула-моларимизни шундай ҳурмат қилишга буюрилганмиз», дейди-лар. Зайд эса Ибн Аббоснинг кафтларидан ушлаб ўпиб: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оилаларига шун-дай муомалада бўлишга буюрилганмиз», дейдилар.<br>Зайд вафот этганларида Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу: «Бу-гун умматнинг олими вафот этди, шоядки, Аллоҳ таоло унинг ўрнига Ибн Аббосни ўринбосар қилса эди», деб дуо қилганлар.<br>Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу ҳаммаси бўлиб 92та ҳадис ривоят қилдилар. Бу зотдан Ибн Умар, Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Анас ибн Молик, Саҳл ибн Ҳунайф, Абу Саид ал-Худрий ва бошқа улуғ саҳоба розияллоҳу анҳумлар ривоят қилишди.<br>Бу зот ҳижратнинг 45 йили вафот эдилар. Вафотлари муно-сабати билан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шоирлари Ҳассон ибн Собит бу кишига марсия ўқидилар.<br>У киши ривоят қилган «Олов теккан нарса»дан мурод оловда пишган гўштдир. Бу ҳам аввалги ҳадисга ўхшаб насх бўлиб амал-дан қолган ҳадислардан ҳисобланади. Бу маънони қуйида келади-ган ҳадис амалга оширган ва тасдиқлаган.<br><br>Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қўйнинг кифтини едилар ва намоз ўқидилар, таҳорат қилмадилар».<br>Учовлари ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Бу ҳадис олдинги ҳадисни насх қилиб, амалдан қолдирган ҳадисдир. Шунинг учун ҳам мусулмон уммати қадимдан ҳозиргача ҳеч шубҳасиз оловда пиширилган нарсалар-ни тановул қилганлар ва қилмоқдалар.<br><br>Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан бу икки ишнинг охиргиси (амал қилингани) олов ўзгартирган нарсадан таҳорат қилмаслик бўлган эди».<br>Абу Довуд ва Насаий ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Ҳар хил ривоят келганидан иккиланиб, қайси бирига амал қилиш керак экан, деган хаёлга бормаслик керак. Собит ва аниқ бўлгани Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам томонла-ридан охирги амал қилингани, туянинг гўшти ва оловда пишган гўштни егандан кейин таҳорат қилмасликдир. Бу ҳукмни уламолар жумҳури, жумладан, тўрт мазҳаб бир овоздан жорий қилганлар.<br>Ҳанафий мазҳаби бўйича инсон баданидан оққан қон ҳам таҳоратни кетказади. Бунга далил қуйидаги ҳадислар:<br>1. Имом Ибн Можа Оиша онамиз розияллоҳу анҳодан ривоят қилган ҳадисда:<br>«Ким намозда қайт қилса ёки бурни қонаса, бурилиб чиқсин, таҳорат қилсин ва гапирмаган бўлса, намозини келган жойидан ўқиб кетсин», дейилган.<br>2. Имом Дора Қутний Тамийм ад-Дорий розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда:<br>«Ҳар бир оққан қондан таҳорат», дейилган.<br>3. Дора Қутний Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда:<br>«Бир қатра ёки икки қатра қондан таҳорат йўқ, магар оққан қон бўлса, бор», дейилган.<br>Булардан бошқа ҳужжатлар ҳам бор. Демак, Ҳанафий ула-молари, қон чиқса таҳорат кетади, деган гапни ўз ичларидан чиқариб ёки ҳаводан олган эмаслар. Балки, ҳадиси шарифлар би-лан тасдиқлаганлар.<br></span><br><br>Ислом.уз ]]></turbo:content>
<content:encoded><![CDATA[ <i><span style="font-size:24px;">Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.<br>Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.<br>Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.</span></i><span style="font-size:24px;"><br>Биз бетаҳоратлик деб таржима қилган ибора араб тилида «ҳадас» дейилади. Ҳадас сўзи бўлмаган нарсани тез-тез янгиланиб пайдо бўлиб туришига айтилади. Одам таҳорат билан юрганда унга тез-тез ориз бўлиб турадиган таҳоратни бузувчи нарсаларни ҳам ҳадас деб аталиши ҳам шу маънодан олинган.<br><br>Ҳадас – бетаҳоратликни ҳанафий уламоларидан Имом Косо-ний ўзларининг «Бадоеъус Саноеъ фии тартибиш Шароъе» номли китобларида қуйидагича таърифлайдилар:<br>«Ҳадас – Бетаҳоратлик одамдан нажас нарсани чиқишидир. Икки ҳожат йўлидан бўлса ҳам, иккисидан бошқадан бўлса ҳам. Одатдагидек бўлса ҳам, одатдан ташқари бўлса ҳам».<br>Бетаҳоратлик иккига бўлинади;<br>Кичик бетаҳоратлик. Намозга қилинган таҳоратни синдирадиган нарсалар.<br>Катта бетаҳоратлик. Ғуслни вожиб қиладиган нарсалар.<br><br>Аллоҳ жалла шаънуҳу: «Ёки бирингиз қазои ҳожатдан келса, ё аёлларни тутсангиз...», деган. (Моида сураси, 6-оят)<br>Шарҳ: Ушбу оятда Аллоҳ таоло мусулмон шахсни ибодатдан ман қилувчи – унга бетаҳоратлик етказувчи баъзи сабабларни зикр қилмоқда.<br>1. Қазои ҳожатдан келиш, яъни, кишининг орқа олдидан бир нарса чиқиши. Кичик бетаҳоратлик етказади.<br>2. Аёлларни тутиш, яъни, уларга яқинлик қилиш (Имом Шофеъий номаҳрам аёл баданига эркак кишининг баданидан бирор жойи тегиши ҳам деганлар).<br>Ушбу ояти кариманинг келтириш билан бу масалалар Қуръони Каримда муолажа қилинганига ишора этилмоқда.<br><br>Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Бетаҳоратлик етказувчи нарсани қилган кимсанинг намози таҳорат қилмагунича қабул бўлмайди», дедилар».<br>Тўртовлари ривоят қилишган.<br>Бухорий:<br>«Ҳазрамавтлик бир одам:<br>«Эй, Абу Ҳурайра, бетаҳоратлик етказувчи нарса нима?» деди. У:<br>«Овозсиз чиққан ел ёки овоз билан чиққан ел?», деди»ни зиёда қилган.<br>Бошқа бир ривоятда:<br>«Покликсиз намоз қабул бўлмас, хиёнатли садақа қабул бўлмас», дейилган».<br>Шарҳ: Умумий қоида бўйича бетаҳоратлик етказувчи нарсаларга, таҳоратни кетказувчи ва ғуслни вожиб қилувчи барча нар-салар киради. Шунинг учун ҳам Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «Бетаҳоратлик етказувчи нарсани қилган кимсанинг намози таҳорат қилмагунича қабул бўлмайди», деган гаплари ҳамма нарсаларни ҳам ўз ичига олади.<br>Ушбу ҳадисдан олинадиган фойдалар:<br>1.Таҳоратсиз намоз ўқиб бўлмаслиги.<br>Намоз умумий шаклда зикр қилингани учун ҳамма намоз-ларни, жумладан, жаноза ва ийд намозларини ҳам ўз ичига олади. Уларни ҳам таҳоратсиз ўқиб бўлмайди.<br>Имом Абу Ҳанийфа «Ким билатуриб қасддан таҳоратсиз намоз ўқиса, шариатни ўйин қилгани учун кофир бўлади», деганлар.<br>2. Намоз ўқилаётган вақтда ибодатни ман қилувчи нарса со-дир этилса, намоз ботил бўлади. У нарса ихтиёрий ёки мажбурий равишда бўлишининг фарқи йўқ. Чунки ҳадисда умумий ҳолат зикр қилинган.<br>3. Намознинг ўқилиши бошқа, қабул бўлиши бошқа экани. Намозни ўқиш-бандадан, уни қабул қилиш-Аллоҳдан. Аллоҳ таоло шартлари тўғри келмаган намозни қабул қилмайди.<br>«Бухорий:<br>«Ҳазрамавтлик бир одам:<br>«Эй, Абу Ҳурайра, ибодатни ман қилувчи нарса нима?» деди. У:<br>«Овозсиз чиққан ел ёки овоз билан чиққан ел?» деди»ни зиёда қилган.<br>Ушбу ривоятда Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу бетаҳоратлик етказувчи нарсанинг биттаси, ел чиқиши ҳақида сўз юритаётган-лари кўриниб турибди. Абу Ҳурайра бу гапни савол берувчи жоҳил бўлгани учун ёки энг кичигини айтиб қўйилса, қолгани маълум-ку, деган фикрда айтган бўлишлари мумкин.<br>«Бошқа бир ривоятда:<br>«Покликсиз намоз қабул бўлмас, хиёнатли садақа қабул бўлмас», дейилган».<br>Бу ердаги покликдан мурод таҳорат, ғусл ва таяммумлардир. Яъни, таҳоратни кетказадиган нарса содир бўлса, таҳорат қилмагунча намоз қабул бўлмайди. Ғусл вожиб бўлганда, ғусл қилмагунча намоз қабул бўлмайди.<br>Шунингдек, ўғрилик, тортиб олиш каби хиёнат ишлар ара-лашган садақа ҳам қабул бўлмайди.<br>Намоз ўқиш банда учун улуғ шарафдир. Бу шарафга ҳар ким ҳам мушарраф бўлавермайди.<br>Намоз ўқиш бахтига сазовор бўлиш учун бир нечта шартлар қўйилган. Чунки намозга, банданинг Аллоҳ таоло билан бевосита мулоқот учрашувига ҳар ким ҳам қўйилавермайди. Аллоҳ таоло билан бевосита муножот қилишга ҳам дуч келган таклиф қилинавермайди. Бундай улуғ бахтга етишишни хоҳлаган инсон ўзида бир нечта шартларни мужассам қилган бўлиши керак. Ана ўша шартлардан бири, намоз ўқимоқчи бўлган кишининг катта-ю кичик нопокликлардан ҳоли бўлиб, ният билан тозаланишидир.<br>Жунуб бўлган одам Аллоҳга қурбат нияти билан ғусл қилиши керак. Шунингдек, нифос ва ҳайздан тоза бўлган аёллар ҳам ғусл қилмоғлари керак. Таҳоратни кетказадиган нопокликлар содир бўлганда эса таҳорат қилиниши керак.<br>Тўла пок бўлмай туриб, Аллоҳ таолонинг ҳузурига рўбару келиш, У зот ила мулоқотда ва муножотда бўлишга уриниш мум-кин эмас. Аллоҳ таолонинг Ўзи мазкур мулоқот ва муножот учун покликни шарт қилиб қўйган. Шунинг учун ҳам била туриб, қасддан, бетаҳорат намоз ўқиган одам қасд ила нопок ҳолда Аллоҳ таолога рўбару келишга урингани, беҳурмат қилганидан, кофирдир, деб айтилган.<br>Ислом динининг фазлини билиш учун унинг ушбу ҳукмини на ғуслга, на таҳоратга буюрмайдиган динлар билан таққослаб кўриб, англаб олиш мумкин. Ўша динлардаги одамлар жунуб ҳолида ибодат қилаверадилар. Ибодат давомида қасддан ел чиқариб юбориши оддий нарса, ҳисобланади.<br><br>Аббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳу ўз амакиларидан ри-воят қилганлар:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга намозда бир нарса бўлгани хаёлига келадиган одам ҳақида шикоят қилинди. У зот:<br>«Токи, овоз эшитмагунча ёки елни топмагунича намози-ни бузмайди», дедилар».<br>Бошқа бир ривоятда:<br>«Қачонки, бирортангиз қорнида бирор нарсани топса, унга ундан бир нарса чиқдими, йўқми аниқ бўлмай қолса, Токи, овозни эшитмагунича ёки елни топмагунича масжид-дан чиқмасин», деганлар».<br>Бешовлари ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Аввало, ҳадиснинг ровийси Аббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳу билан яқиндан танишиб олайлик:<br>Аббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳу ибн Ғазийята Ансорий ал-Мозиний ҳадис илмида олим ва ишончли тобеъинлардан бўлган. Ҳадисларни оталари ва амакилари Абдуллоҳ ибн Зайд ибн Осимлардан ривоят қилдилар. Баъзилар у кишини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан кўришганлар, деб айтишади.<br>Бу зотдан Абдуллоҳ ибн Абу Бакр ибн Ҳазм ва бошқалар ри-воят қилишади.<br>Аббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳунинг амакилари Абдуллоҳ ибн Зайд ал-Ансорийдирлар. Бу кишининг ўзлари ҳам, ота-оналари ҳам, ака-укалари ҳам саҳобий бўлганлари учун ушбу ҳадиснинг ровийси номларига ал-Мозаний нисбати ҳам қўшиб зикр қилинар экан.<br>Бу кишининг акалари Ҳабиб ибн Зайд розияллоҳу анҳуни Пайғамбарлик даъвосини қилган Мусайламатул Каззоб гўштларини қиймалаб ўлдирган экан. Кейинчалик, Абдуллоҳ ибн Зайд розияллоҳу анҳу Ваҳший билан биргаликда Мусайламатул Каззобни ўлдирганлар.<br>Абдуллоҳ ибн Зайд ал-Мозаний розияллоҳу анҳудан 48та ҳадис ривоят қилинган экан. Шулардан 8тасини ҳам Имом Бухо-рий, ҳам Имом Муслим чиқарган эканлар. Бу киши розияллоҳу анҳу 63-ҳижрий санада Зулҳижжа ойида Ҳарра номли жойда шаҳид бўлганлар.<br>Инсон ҳаётида тўлиқ ишончга, аниқ ва мустаҳкам мавқега эга бўлиши катта ўрин тутади. Шак-шубҳа ва иккиланиш эса фойда келтирмаслиги аниқ. Шак-шубҳа, ишончсизлик ва иккиланиш шайтоннинг ишидан ҳисобланади. Шайтон инсонда мазкур ноқулай ҳолатнинг доимо бўлиб туришини хоҳлайди. Бу иш айниқса, мусулмон инсон учун намозда яққол билинади. Шайтон намоз пайтида кўпроқ васваса қилишга уринади. Унинг бу ҳолдаги васвасасидан бири, кишининг хаёлига таҳорати кетганга ўхшаган фикрни келтиришдир. Бу ҳақиқат Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг баъзи ҳадисларида ўз ифодаси-ни топган.<br>Ибн Хузайма, Ибн Ҳиббон ва Ҳокимлар Абу Саъид ал-Худрий розияллоҳу анҳудан ривоят қилишган ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Вақтики, бирортангизга шайтон келиб, таҳоратингни кет-каздинг, деса, «ёлғон айтибсан», десин. Магар бурни ила ҳид ҳидласа ёки қулоғи билан овоз эшитса», деганлар.<br>Аббод ибн Тамийм розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган, биз ўрганаётган бу ҳадисни уламоларимиз Исломнинг асл қоидаларидан бирига асос бўлган улуғ ҳадислардан, деб баҳолаганлар. Ўша қоида:<br>«Нарсалар, ҳаттоки аниқ-равшан суратда тескариси воқеъ бўлмагунча ўз аслида қолур. Ориз бўлган шак-шубҳа уларга зарар қилмас», деб таъриф қилинган.<br>Ушбу ҳадис мисолида таҳорат, асл хаёлда таҳорат кетганга ўхшайди, деган фикр бўлиши билан у кетиб қолмайди. Таҳорат кетгани елнинг ҳидини сезиш, овозини эшитиш билан аниқ-равшан билингандан кейингина собит бўлади. Бунгача ўз аслида тураверади. Бошқа барча ишлар ҳам шунга таққосланади.<br>Ушбу ҳадисдан олинадиган фойдалар:<br>1. Саҳобаи киромларнинг Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга ўзларида ориз бўладиган барча ҳолатларни шикоят қилишлари. Намоз вақтида таҳорат кетиб қолганга ўхшаб хаёлдан ўтиши ҳақидаги шикоят шунга ишоратдир.<br>2. Таҳорат кетгани ҳақида хаёлга фикр келиши билан таҳорат кетиб қолмаслиги.<br>3. Елнинг овози ёки ҳиди чиқиши билан таҳорат кетиши. Агар овоз ёки ҳиддан бошқа аниқ билиш ҳосил бўлса ҳам кетади.<br>4. Ҳаётда воқеъ бўлиб турадиган масалаларни уламолардан сўраб туриш лозимлиги.<br>5. Шариатга, илмга тегишли нарсаларни сўрашдан уялмас-лик.<br>Мана шу қоидани ва фойдаларни яхшилаб англаб олиб, ҳаётимизга татбиқ қилмоғимиз лозим. Мусулмон кишининг ҳаётида васваса, хаёл, шак-шубҳа ва иккиланишга ўрин бўлмаслиги зарур. Ҳамма нарса очиқ-ойдин, равшан ва ишончли бўлиши керак.<br><br>Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Орқанинг ипи кўздадир. Бас, ким ухласа, таҳорат қилсин», дедилар».<br>Абу Довуд ва Ибн Можа ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Яъни, одам уйғоқ турганда ўзини, бутун танасини бошқариб туради. Жумладан, орқасидан ел чиқишини ҳам. Аммо ухлаб икки кўзи юмилганда эса ўша ип бўшайди, инсон орқасидан ел чиқса ҳам билмайди. Шунинг учун ухлаган одам-нинг таҳорати кетади. Бинобарин, уйқусидан тургандан кейин таҳорат қилсин.<br>Бу ҳадиси шариф умумий тушунчага сабаб бўладиган уйқунинг алоҳида сифатлари бордир. Ҳар бир уйқуда ҳам таҳорат кетавермайди. Ана ўша тафсилот келаси ҳадислардан тушуниб олинади.<br><br>Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобалари ухлашар, сўнгра намоз ўқишар, таҳорат қилмас эдилар».<br>Муслим, Абу Довуд, Термизийлар ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Бу ҳадисда зикри келган уйқу, ҳеч нарсага суянмай, орқани ерга яхши қўйиб ухланган уйқудир. Ана ўшанда ел чиқиш эҳтимоли йўқолади.<br>Ҳазрати Анаснинг худди шу ҳадислари бошқа бир ривоятда мукаммал келган, унда:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг саҳобалари хуфтонга интизор бўлиб, ҳатто, бошлари эгилиб кетар, сўнгра намоз ўқишар, таҳорат қилмас эдилар», дейилган. Бунда ўтириб ухлаганлари очиқ кўриниб турибди.<br><br>Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Таҳорат фақат ёнбошлаб ухлагангагина вожиб бўлади. Чунки қачон (одам) ёнбошласа бўғинлари бўшашади», дедилар».<br>Абу Довуд ва Термизий ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Мана, бу ҳадисда ётиб, ёнбошлаб ухлаган одамнинг уйқуси-таҳорат кетишига сабаб бўладиган уйқу экани очиқ-ойдин айтилмоқда. Нима учунлиги ҳам баён қилинмоқда. Одам ухла-ганда ҳамма бўғинлари бўшашади. У ўзини идора қила олмай қолади. Ана ўшанда ундан ел чиқиши ва буни ўзи билмаслиги мумкин. Шунинг учун эҳтиёт тариқасида таҳорати кетган ҳисобланади.<br><br>Бусра бинти Сафвон розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Ким закарини ушласа, таҳорат қилмагунча намоз ўқимасин», дедилар».<br>«Сунан» эгалари ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Аввало, ҳадиснинг ровияси Бусра бинти Сафвон розияллоҳу анҳо билан яқиндан танишиб олайлик:<br>Бусра бинти Сафвон ибн Навфал ибн Асад ибн Абдул Уззо ибн Қусай ибн Килоб ал-Қурашия ал-Асадийя.<br>Салама бинти Умайя ибн Увқис ас-Сулаймийянинг оналари. У Варақа ибн Навфалнинг акасининг қизи.<br>Бусра Муғийра ибн Абу Осга турмушга чиқиб, Муовия ва Оиша деган фарзандлар кўрди. Оиша Абдул Малик ибн Марвон ибн Ҳакамнинг оналари эди.<br>Бусра Умму Гулсум бинти Уқба ибн Абу Муайиддан ривоят қилади. У кишидан эса Марвон ибн Ҳакам, Саид ибн Мусаййиб ва бошқалар ривоят қилишган.<br>Ушбу ҳадиснинг зоҳирий маъносига қараганда жинсий ола-тини ушлаган одамнинг таҳорати кетади. Кўпчилик уламолар бу ҳадисни айнан шундоқ тушунганлар.<br>Аммо Ҳанафий мазҳаби уламолари бу ҳадисни бошқача ту-шунганлар. Улар ушбу ҳадисдаги таҳорат қўлни ювмоқ маъноси-дадир, деганлар. Чунки «таҳорат» лафзи шаръий таҳорат маъно-сидан ташқари, қўлни ювиш маъносида ҳам ишлатилади. Ҳанафий уламоларининг бу фикрлари бошқа бир ҳадисда, закар ҳам инсоннинг бир аъзоси, уни ушлаш билан таҳорат кетиб қолмаслиги ҳақидаги фикр билан тасдиқланган.<br><br>Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Бирортангиз қўлини фаржига олиб борсаю, иккиси орасида тўсиқ ҳам, ажратувчи ҳам бўлмаса таҳорат қилсин», дедилар».<br>Имом Шофеъий, Аҳмад ва Ҳоким ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Бу ҳадис ҳам олдинги ҳадиснинг маъносида, фақат иборалари бошқача, холос. Шунингдек, уламоларимизнинг шарҳлари ҳам худди аввалги ҳадисни шарҳ қилганларга ўхшайди.<br><br>Толқ ибн Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларига борган эдик, худди бадавийга ўхшаш бир одам келди ва:<br>«Эй, Аллоҳнинг Набийси, бир одам таҳорат қилгандан кейин закарини ушлашига нима дейсиз?»деди.<br>У зот соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«У ҳам ундан бир парча, халос ёки бир бўлак, халос», дедилар».<br>«Сунан» эгалари ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Аввало, ҳадиснинг ровийси Толқ ибн Али розияллоҳу анҳу билан яқиндан танишиб олайлик:<br>Толиқ ибн Али исмли бу саҳоба Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига Ямандан вакил бўлиб келиб, Ис-ломни қабул қилганлардан эди.<br>Бу зот Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам билан бўлган суҳбатни қуйидагича баён қиладилар:<br>«Ямандан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга вакил бўлиб келиб, байъат қилдик. Ва у киши билан намоз ўқишга му-шарраф бўлдик. Шаҳримизда канисалар борлигидан хабар берга-нимизда, у ерни поклаш тўғрисида маслаҳат бердилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга сув келтиришди. Таҳорат олиб, оғиз чайиб, сўнг таҳорат сувини бир идишга қуйдилар. У зот бу сувни бизга бериб, канисани бузиб, бу сувдан қуйинглар, кейин унинг ўрнига масжид қуриб, намоз ўқинглар, дедилар.<br>Биз шаҳримизга қайтиб бориб, канисани бузиб тозалагандан кейин масжид қурдик. Бу канисада бир роҳиб ибодат қилар эди. Биз азон айтганимизда азон товушини эшитиб «Ҳақ чақирувчи» деди-да, ғойиб бўлди. Уни қайтиб кўрмадик».<br>Бу ҳадисда, бадавийга (саҳройига) ўхшаган кишининг:<br>«Эй, Аллоҳнинг Набийси, бир одам таҳорат қилгандан кейин закарини ушлашига нима дейсиз?» деган саволига Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг:<br>«У ҳам ундан бир бўлак, халос», яъни, закар ҳам одамнинг бир бўлаги, холос, дейишлари, таҳорати бузилмайди, деганлари-дир.<br>Ҳанафий мазҳаби уламолари мана шу ҳадисни ҳужжат-далил қилиб, закарини ушлаган одамнинг таҳорати кетмайди, дейдилар.<br>Бошқа уламолар бу ҳадис ёки мансух (амалдан қолган) ёки ўша сўраган бадавий одамга хос ҳукм, дейишади.<br>Лекин усули фиқҳ қоидасига биноан, насх бўлса ҳам, хос бўлса ҳам ҳужжат билан аниқ исбот қилиш керак.<br>Ҳанафий уламолар ўз ижтиҳодини ҳамиша енгилликни олиш зарурлиги қоидаси билан қувватлайдилар. Агар закарига қўли теккан одам таҳорат қилиши вожиб бўлиб қолса, қийинчилик туғилади, дейдилар.<br>Бошқа уламолар эса инсон закарини ушлаганда лаззат ҳосил бўлиши мумкин, бу эса таҳоратнинг синишига олиб боради. Шу-нинг учун эҳтиёт чораси сифатида ҳам таҳорат кетади, десак ях-ши бўлади, дейдилар.<br>Биз эса «икки томоннинг қавлини жамлаш керак, агар зару-рат юзасидан, бехосдан ушланса, таҳорат кетмайди. Заруратсиз, шаҳват учун ушланса, кетади, дейилса яхши бўлса керак», дей-миз.<br><br>Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам хотинларидан бирини ўпдилар, сўнгра намозга чиқдилар, таҳорат қилмадилар». Урва: «мен унга:<br>«Ўша хотин, сендан бошқа бўлмаса керак», деган эдим, у кулди», деди».<br>Абу Довуд ва Термизий ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Жумҳур уламолар мана шу ва бунга ўхшаш ҳадисларни далил қилиб, аёл кишининг баданига эркак киши тег-са, таҳорати кетмайди, дейдилар.<br>Шофеъий мазҳаби уламолари эса фаслнинг бошида келти-рилган оятдаги «ав лаамастумун нисаа», яъни, «ёки аёлларни тут-ган бўлсангиз»даги «тутган»ни бадан баданга тегиши, деб ҳисоблайдилар ва эркак киши ўзи учун никоҳи ҳалол аёлга тегса, таҳорати кетади, дейдилар.<br>Биз қайси мазҳабнинг далили кучли эканини баён қилишни ўзимизга вазифа қилиб олганимиз йўқ. Фақат маълумот бериб қўймоқчимиз. Аёл кишига қўли тегса, таҳорати синади, деган одам Шофеъий мазҳабида эканлигини билиб, уни ғариб бир иш санамаслиги керак. Шу билан бирга бошқа мазҳабдаги кишилар-нинг бошини ҳам айлантирмаслиги керак. Чунки аёл кишига тег-са, таҳорати кетмайди, деган уламолар ўз далилларига эгадирлар.<br><br>Абу Дардо розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қайт қилдилар, сўнгра таҳорат олдилар. Бас, Савбонни Димашқ масжидида учратдим ва ўша нарсани унга зикр қилдим. У:<br>«Рост айтибди, у кишига мен сув қуйиб берган эдим», деди».<br>«Сунан» эгалари ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Абу Дардо розияллоҳу анҳу ривоят қилган ушбу ҳадисни далил қилиб, Ҳанафий ва Ҳанбалий мазҳаби уламолари қайт қилган одамнинг таҳорати кетади, деганлар.<br>Бу ҳадиснинг ровийсидан бири Димашқ шаҳрининг масжи-дида Савбон розияллоҳу анҳуни кўриб қолиб, Абу Дардо «Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам қайт қилиб, қусганларидан кейин таҳорат қилганлар, демоқда, сен нима дей-сан?» деган экан. Шунда Савбон розияллоҳу анҳу: Абу Дардо рост айтибди, ўшанда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам-нинг таҳоратларига сувни мен қуйиб берган эдим, деган эканлар.<br>Бу эса ҳадиснинг маъносини, ҳужжатлик қувватини яна ҳам кучайтиради.<br><br>Ал-Баро розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан туянинг гўштидан таҳорат қилиш ҳақида сўралди.<br>У зот:<br>«Ундан таҳорат қилинглар» дедилар. Қўйнинг гўшти ҳақида сўралди. У зот:<br>«Ундан таҳорат қилманглар» дедилар».<br>Абу Довуд, Муслим ва Термизий ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Ушбу ҳадиснинг зоҳирий маъносидан туянинг гўштини еган одамнинг таҳорати кетади. Лекин бу ҳадис маълум вақт ва маълум сабаб учун айтилган ва кейин насх бўлиб амалдан қолган.<br><br>Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам:<br>«Олов теккан нарсадан таҳорат», дедилар».<br>Бешовларидан фақат Бухорий ривоят қилмаган.<br>Шарҳ: Аввало, ҳадиснинг ровийси Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу билан яқиндан танишиб олайлик:<br>Зайд ибн Собит ибн Заҳҳок Ансорий ал-Хазражий, кунялари Абу Саиддир. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Пайғамбар қилиб юборилганларида бу киши 6 ёшда эдилар. Ана ўша йили оталари вафот этади. Бадр ғазотида қатнашмоқчи бўлганларида ёшлари кичкина бўлгани сабабли Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қайтариб юборадилар. Уҳуд ғазотида қатнашганлари тўғрисида ихтилофлар бор. Хандақ ғазотида қатнашиб, хандақ қазиш, тупроқ ташиш ишлари билан машғул бўладилар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам буни кўриб, «бу бола мунча ҳам яхши», деб марҳамат қиладилар.<br>Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ваҳий котибларидан эдилар. Ваҳийларни ёзиб бориш билан бирга ёдлаб ҳам борардилар. Қуръоннинг ҳаммасини ёдлаб, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўтказиб чиққан уч нафар ансорларнинг бири эдилар.<br>Абу Бакр ва Усмон розияллоҳу анҳумоларга Қуръони Каримни мусҳаф ҳолатига келтириб, ёзиб берган шахс ҳам шу зот эдилар.<br>Бу киши фиқҳ, мерос, қироат илмларида етук олимлардан эдилар. Шунинг учун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Зайд бу умматнинг илм денгизидир», деб марҳамат қилганлар.<br>Шунингдек, яна Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ичларингизда фароиз илмларини Зайд ибн Собит яхши билади», деб айтганлар.<br>Халифа Умар розияллоҳу анҳу агар Мадинадан ҳаж қилишга ёки бирор сафарга отлансалар, Зайдни ўз ўринларига халифа қилиб кетардилар. Усмон розияллоҳу анҳу ҳам шундай қилганлар.<br>Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳу у кишидан дарс олар эдилар. Бир куни Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу чиқиб, отлари-га минмоқчи бўлганларида, Ибн Аббос отнинг жиловидан ушлаб турардилар. Зайд бундан қайтардилар. Шунда Ибн Аббос: «Ула-моларимизни шундай ҳурмат қилишга буюрилганмиз», дейди-лар. Зайд эса Ибн Аббоснинг кафтларидан ушлаб ўпиб: «Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оилаларига шун-дай муомалада бўлишга буюрилганмиз», дейдилар.<br>Зайд вафот этганларида Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳу: «Бу-гун умматнинг олими вафот этди, шоядки, Аллоҳ таоло унинг ўрнига Ибн Аббосни ўринбосар қилса эди», деб дуо қилганлар.<br>Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу ҳаммаси бўлиб 92та ҳадис ривоят қилдилар. Бу зотдан Ибн Умар, Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Анас ибн Молик, Саҳл ибн Ҳунайф, Абу Саид ал-Худрий ва бошқа улуғ саҳоба розияллоҳу анҳумлар ривоят қилишди.<br>Бу зот ҳижратнинг 45 йили вафот эдилар. Вафотлари муно-сабати билан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шоирлари Ҳассон ибн Собит бу кишига марсия ўқидилар.<br>У киши ривоят қилган «Олов теккан нарса»дан мурод оловда пишган гўштдир. Бу ҳам аввалги ҳадисга ўхшаб насх бўлиб амал-дан қолган ҳадислардан ҳисобланади. Бу маънони қуйида келади-ган ҳадис амалга оширган ва тасдиқлаган.<br><br>Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қўйнинг кифтини едилар ва намоз ўқидилар, таҳорат қилмадилар».<br>Учовлари ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Бу ҳадис олдинги ҳадисни насх қилиб, амалдан қолдирган ҳадисдир. Шунинг учун ҳам мусулмон уммати қадимдан ҳозиргача ҳеч шубҳасиз оловда пиширилган нарсалар-ни тановул қилганлар ва қилмоқдалар.<br><br>Жобир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:<br>«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан бу икки ишнинг охиргиси (амал қилингани) олов ўзгартирган нарсадан таҳорат қилмаслик бўлган эди».<br>Абу Довуд ва Насаий ривоят қилишган.<br>Шарҳ: Ҳар хил ривоят келганидан иккиланиб, қайси бирига амал қилиш керак экан, деган хаёлга бормаслик керак. Собит ва аниқ бўлгани Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам томонла-ридан охирги амал қилингани, туянинг гўшти ва оловда пишган гўштни егандан кейин таҳорат қилмасликдир. Бу ҳукмни уламолар жумҳури, жумладан, тўрт мазҳаб бир овоздан жорий қилганлар.<br>Ҳанафий мазҳаби бўйича инсон баданидан оққан қон ҳам таҳоратни кетказади. Бунга далил қуйидаги ҳадислар:<br>1. Имом Ибн Можа Оиша онамиз розияллоҳу анҳодан ривоят қилган ҳадисда:<br>«Ким намозда қайт қилса ёки бурни қонаса, бурилиб чиқсин, таҳорат қилсин ва гапирмаган бўлса, намозини келган жойидан ўқиб кетсин», дейилган.<br>2. Имом Дора Қутний Тамийм ад-Дорий розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда:<br>«Ҳар бир оққан қондан таҳорат», дейилган.<br>3. Дора Қутний Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда:<br>«Бир қатра ёки икки қатра қондан таҳорат йўқ, магар оққан қон бўлса, бор», дейилган.<br>Булардан бошқа ҳужжатлар ҳам бор. Демак, Ҳанафий ула-молари, қон чиқса таҳорат кетади, деган гапни ўз ичларидан чиқариб ёки ҳаводан олган эмаслар. Балки, ҳадиси шарифлар би-лан тасдиқлаганлар.<br></span><br><br>Ислом.уз ]]></content:encoded>
</item><item turbo="true">
<title>Намозда оёқлар кенглиги ҳукми</title>
<guid isPermaLink="true">https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=4860</guid>
<link>https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=4860</link>
<category><![CDATA[Мақолалар        / НАМОЗ]]></category>
<dc:creator>kmldn999</dc:creator>
<pubDate>Tue, 18 May 2021 18:22:18 +0500</pubDate>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-05/1621344175_1621344128961.png"><img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-05/medium/1621344175_1621344128961.png" class="fr-fic fr-dib" alt=""></a><br>]]></description>
<turbo:content><![CDATA[ <b><span style="font-size:24px;">Кейинги пайтларда ҳар хил намоз ўқийдиган инсонларнинг пайдо бўлиб қолгани ҳеч кимга сир эмас. Уларнинг намоздаги ҳаракатларига қарасангиз тамомила бошқача кайфиятни кўрасиз. Бири қўлини аёлларга ўхшаб кўкси рўпарасига қўйиб олса, яна бошқаси оёқларини беўхшов қилиб, катта очиб туради. Шундайларнинг бирига: “Бу ҳаракатларга қандай далил бор?”, десангиз, ҳадисда шундай келган деган жавобдан нарига ўта олмайди. У қайси ҳадис? Ровийси ким? Бу саволларга жавоб доим очиқ қолади.</span></b><span style="font-size:24px;"><br>Баъзилар эса ичида ахир нима бўлганда ҳам улар намоз ўқияптику, дейиши мумкин. Тўғри! Ибодат қилганига гап йўқ. Аммо ҳар бир ишни айниқса, шариъат ишларини ўзининг қонун-қоидаларига мувофиқ қилиш талаб этилади. Бунда янгилик қилишга йўл қўйилмайди.<br>Инсонларни унсу улфат этувчи, сафларини бир эканини ифода этувчи намоз ибодати турли ихтилофларга, ўзаро адоватга сабаб бўлиб қолмаслиги лозим.<br>Хўш, аслида намозда қадамлар қандай ҳолатда бўлиши керак? Келинг, ўзимизнинг фикримиз билан эмас, катта олим ва фиқиҳларнинг айтган жавобларини ўрганиш билан масалага холис баҳо берайлик.<br>Намоз улуғ ибодат саналанади. Ибодат бўлганда ҳам ибодатлар онаси ҳисобланади. Уни синиқлик билан, хокисорликда адо этиш лозим. Бу ҳақида Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:<br></span><p dir="rtl"><span style="font-size:24px;"><b>قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ * الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاَتِهِمْ خَاشِعُونَ *</b></span></p><span style="font-size:24px;">“Батаҳқиқ, мўминлар нажот топдилар. Улар намозларида хушуъ қилувчилардир”. (Муъминун сураси, 1-2 оятлар).<br>Демак оятга мувофиқ киши намозини хушуъ хузуъ билан адо этиши лозим. Ибодатни кибр билан, камтарликка зид кўринишда бажариши жоиз эмас.<br>Энди гапни кўп чўзмай, мақсадга ўтайлик. Намозда оёқлар ҳолати ҳақида қандай далил келган? Бу борада биргина ҳадис келган. Баъзилар мана шу ҳадисни зоҳирини олиб кўпчиликни ташвишга қўяди, турли ихтилофларга сабаб бўлади. Ҳадис “Саҳиҳул Бухорий”да келган бўлиб, мана унинг матни ва маъноси.<br></span><p dir="rtl"><span style="font-size:24px;"><b>عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ «أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي وَكَانَ أَحَدُنَا يُلْزِقُ مَنْكِبَهُ بِمَنْكِبِ صَاحِبِهِ وَقَدَمَهُ بِقَدَمِهِ» رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ</b></span></p><span style="font-size:24px;">Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сафларингизни тўғриланг. Зеро, мен сизларни ортимдан кўраман», дедилар». (Анас розияллоҳу анҳу айтади:) Биримиз шеригининг елкасига елкасини, оёғига оёғини текказиб турар эди. Бухорий ривоят қилган.<br>Ҳақиқатда ҳадис баъзилар даъво қилаётганидек намозда оёқларни текказиб туришга далил бўладими? Йўқ, албатта. Келинг, бу борада моҳир бўлган ҳадисшунос рижолларга юзланайлик.<br>“Саҳиҳул Бухорий”ни энг машҳур ва мўътабар шарҳи “Фатҳул Борий” асарида Ҳофиз ибн Ҳажар раҳматуллоҳи алайҳ айтади: “Бундан сафларни тўғрилаш ва бўшлиқни тўлдиришда муболаға назарда тутилган”.<br>Ҳа, айтгандек, Ибн Ҳажар раҳматуллоҳи алайҳ мазкур асарда ҳадис сўнгида келган ривоятни ровий томондан қўшилганлигини таъкидлайди, яъни, “Саъийд ибн Мансур Бухорийнинг ривоятидаги ҳадис охирида келган қўшимча Анас розияллоҳу анҳунинг сўзи эканлигини очиқ ойдин айтган”, дейди.<br>Аллома Кашмирий раҳматуллоҳи алайҳ ўзининг “Саҳиҳул Бухорий”га ёзган шарҳи “Файзул Борий” китобида Ибн Ҳажар раҳматуллоҳи алайҳнинг ҳадисга айтган юқоридаги шарҳини келтириб, бу тўрт мазҳаб фақиҳларининг ҳам йўлидир деган. Ва гапида давом этиб, қуйидагиларни илова қилган: “Шарҳул виқояда: “Икки оёғи орасини тўрт бармоқ миқдорича очади ва бу шофеъийларнинг ҳам сўзидир. Бошқа сўзга кўра, бир қарич миқдорича очади.”<br>Мен (Анвар Шоҳ) айтаманки: “Салафлар наздида ёлғиз намоз ўқувчидан жамоатда намоз ўқувчи қадамини кўпроқ очади деган фарқ келганини топмадим. Бу фақат бемазҳаблар пайдо қилган масаладир”.<br>Кашмирий раҳматуллоҳи алайҳ “Сунани Термизийга” битган шарҳи “Ал арфуш шазий”да ҳам бу ҳақида сўз юритган: “Тўпиқни тўпиққа ёпиштириш ҳақидаги “Бухорий”да келган ривоятга келсак, уни баъзилар ҳақиқат деб ўйлайди. Ваҳоланки, у ровийнинг муболағасидир. Аслида бу борада бирор ўлчов йўқдир. Энг муносиби хушуъга яқин бўладиган кўринишдир”.<br>Бу ҳадис матнига муҳаддислар томонидан берилган шарҳлар эди. Энди фақиҳларнинг сўзларига мурожат қилайлик.<br>Ҳанафий мазҳабида намозда қиём ҳолатида оёқлар қандай туриши ҳақида турли ривоятлар келган. Энг ишончли ва фатво берилган гапга кўра, намозхон оёқларини икки ёнидаги кишилар оёқларидан ажратиб туради, дейилган.<br>Масалани мўътабар манбаларда келган далиллар билан ўрганиб чиқайлик. Ҳанафийларнинг катта фақиҳларидан бири Абдулҳай Лакнавий раҳматуллоҳи алайҳ ўзининг фатаво китобида: “Намозда оёқлар текказиладими ёки ажратилади?” саволига қуйидагича жавоб берган:<br>“Афзали, “Жомеъур румуз” ва “Хизонатул муфтиййин” китобларида келганидек тўрт бармоқ миқдорича бўлишидир”. Бунга ўхшаш гап “Хошияту ибн Обидийн” китобида ҳам келган: “Намозда узрсиз бир оёқда туриш макруҳ ҳисобланади. Намозда икки қадам ораси қўл бармоқларининг тўрттаси миқдорида бўлиши лозим. Мана шу хушуъга яқинроқдир. Абу Наср Дабусий раҳматуллоҳи алайҳдан мана шундай қилиши ривоят қилинган. “Ал кубро” китобида ҳам шундай келган. Тўпиқни тўпиққа ёпиштириш ҳақида ривоят қилинган ҳадисдан жамоат кўзда тутилган. Яъни, ҳар бир киши бошқанинг ёнида туради. (натижада жамоат кўпаяди). “Фатавойи Самарқанд” китобида ҳудди шундай мазкурдир”.<br>“Мафатиҳул жинон” китобида: “Оёқларини жуда ҳам очиб юбормайди, бир-бирига текказиб ҳам олмайди, балки қиём ҳолатида икки қадами ораси тўрт бармоқ миқдорича бўлиши лозим”, дейилган.<br>Намозда оёқларни ҳаддан ортиқ кериб, оёғини ўнг ёки чап томондаги кишиларнинг оёғига текказиб туришни тўрт мазҳаб вакилларидан бирортаси айтмаган. Бу намозда янги пайдо бўлган кўринишлардан бири саналади. Тўпиқларни текказиш ҳақида келган ривоятларни фақиҳлар бошқа маънода эканини таъкидлаганлар.<br>Қиём ҳолатида оёқлар орасидаги масофа қанча бўлиши керак? Бу борада фақиҳларимиз турлича фикр айтганлар: баъзилар тўрт бармоқ миқдорича деган бўлса, яна бошқалар бир қарич бўлиши керак деганлар.<br>Баъзиларнинг намоз давомида оёқларини такаллуф билан кериб туришлари ёнидаги инсонларга озояр ҳисобланиб, у на суннатга, на фиқҳга алоқаси бор. Оёқни бундай кериб турувчи киши сажда, ташаҳҳуд ва икки сажда ўртасида қандай ўтиради? Бу амри маҳол ишдир.</span><br><span style="font-size:24px;"><br><b>ТИИ Махсус сиртқи бўлим талабаси Рустамжон Маҳмудов</b><br></span> ]]></turbo:content>
<content:encoded><![CDATA[ <b><span style="font-size:24px;">Кейинги пайтларда ҳар хил намоз ўқийдиган инсонларнинг пайдо бўлиб қолгани ҳеч кимга сир эмас. Уларнинг намоздаги ҳаракатларига қарасангиз тамомила бошқача кайфиятни кўрасиз. Бири қўлини аёлларга ўхшаб кўкси рўпарасига қўйиб олса, яна бошқаси оёқларини беўхшов қилиб, катта очиб туради. Шундайларнинг бирига: “Бу ҳаракатларга қандай далил бор?”, десангиз, ҳадисда шундай келган деган жавобдан нарига ўта олмайди. У қайси ҳадис? Ровийси ким? Бу саволларга жавоб доим очиқ қолади.</span></b><span style="font-size:24px;"><br>Баъзилар эса ичида ахир нима бўлганда ҳам улар намоз ўқияптику, дейиши мумкин. Тўғри! Ибодат қилганига гап йўқ. Аммо ҳар бир ишни айниқса, шариъат ишларини ўзининг қонун-қоидаларига мувофиқ қилиш талаб этилади. Бунда янгилик қилишга йўл қўйилмайди.<br>Инсонларни унсу улфат этувчи, сафларини бир эканини ифода этувчи намоз ибодати турли ихтилофларга, ўзаро адоватга сабаб бўлиб қолмаслиги лозим.<br>Хўш, аслида намозда қадамлар қандай ҳолатда бўлиши керак? Келинг, ўзимизнинг фикримиз билан эмас, катта олим ва фиқиҳларнинг айтган жавобларини ўрганиш билан масалага холис баҳо берайлик.<br>Намоз улуғ ибодат саналанади. Ибодат бўлганда ҳам ибодатлар онаси ҳисобланади. Уни синиқлик билан, хокисорликда адо этиш лозим. Бу ҳақида Аллоҳ таоло шундай марҳамат қилади:<br></span><p dir="rtl"><span style="font-size:24px;"><b>قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ * الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاَتِهِمْ خَاشِعُونَ *</b></span></p><span style="font-size:24px;">“Батаҳқиқ, мўминлар нажот топдилар. Улар намозларида хушуъ қилувчилардир”. (Муъминун сураси, 1-2 оятлар).<br>Демак оятга мувофиқ киши намозини хушуъ хузуъ билан адо этиши лозим. Ибодатни кибр билан, камтарликка зид кўринишда бажариши жоиз эмас.<br>Энди гапни кўп чўзмай, мақсадга ўтайлик. Намозда оёқлар ҳолати ҳақида қандай далил келган? Бу борада биргина ҳадис келган. Баъзилар мана шу ҳадисни зоҳирини олиб кўпчиликни ташвишга қўяди, турли ихтилофларга сабаб бўлади. Ҳадис “Саҳиҳул Бухорий”да келган бўлиб, мана унинг матни ва маъноси.<br></span><p dir="rtl"><span style="font-size:24px;"><b>عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ «أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي وَكَانَ أَحَدُنَا يُلْزِقُ مَنْكِبَهُ بِمَنْكِبِ صَاحِبِهِ وَقَدَمَهُ بِقَدَمِهِ» رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ</b></span></p><span style="font-size:24px;">Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сафларингизни тўғриланг. Зеро, мен сизларни ортимдан кўраман», дедилар». (Анас розияллоҳу анҳу айтади:) Биримиз шеригининг елкасига елкасини, оёғига оёғини текказиб турар эди. Бухорий ривоят қилган.<br>Ҳақиқатда ҳадис баъзилар даъво қилаётганидек намозда оёқларни текказиб туришга далил бўладими? Йўқ, албатта. Келинг, бу борада моҳир бўлган ҳадисшунос рижолларга юзланайлик.<br>“Саҳиҳул Бухорий”ни энг машҳур ва мўътабар шарҳи “Фатҳул Борий” асарида Ҳофиз ибн Ҳажар раҳматуллоҳи алайҳ айтади: “Бундан сафларни тўғрилаш ва бўшлиқни тўлдиришда муболаға назарда тутилган”.<br>Ҳа, айтгандек, Ибн Ҳажар раҳматуллоҳи алайҳ мазкур асарда ҳадис сўнгида келган ривоятни ровий томондан қўшилганлигини таъкидлайди, яъни, “Саъийд ибн Мансур Бухорийнинг ривоятидаги ҳадис охирида келган қўшимча Анас розияллоҳу анҳунинг сўзи эканлигини очиқ ойдин айтган”, дейди.<br>Аллома Кашмирий раҳматуллоҳи алайҳ ўзининг “Саҳиҳул Бухорий”га ёзган шарҳи “Файзул Борий” китобида Ибн Ҳажар раҳматуллоҳи алайҳнинг ҳадисга айтган юқоридаги шарҳини келтириб, бу тўрт мазҳаб фақиҳларининг ҳам йўлидир деган. Ва гапида давом этиб, қуйидагиларни илова қилган: “Шарҳул виқояда: “Икки оёғи орасини тўрт бармоқ миқдорича очади ва бу шофеъийларнинг ҳам сўзидир. Бошқа сўзга кўра, бир қарич миқдорича очади.”<br>Мен (Анвар Шоҳ) айтаманки: “Салафлар наздида ёлғиз намоз ўқувчидан жамоатда намоз ўқувчи қадамини кўпроқ очади деган фарқ келганини топмадим. Бу фақат бемазҳаблар пайдо қилган масаладир”.<br>Кашмирий раҳматуллоҳи алайҳ “Сунани Термизийга” битган шарҳи “Ал арфуш шазий”да ҳам бу ҳақида сўз юритган: “Тўпиқни тўпиққа ёпиштириш ҳақидаги “Бухорий”да келган ривоятга келсак, уни баъзилар ҳақиқат деб ўйлайди. Ваҳоланки, у ровийнинг муболағасидир. Аслида бу борада бирор ўлчов йўқдир. Энг муносиби хушуъга яқин бўладиган кўринишдир”.<br>Бу ҳадис матнига муҳаддислар томонидан берилган шарҳлар эди. Энди фақиҳларнинг сўзларига мурожат қилайлик.<br>Ҳанафий мазҳабида намозда қиём ҳолатида оёқлар қандай туриши ҳақида турли ривоятлар келган. Энг ишончли ва фатво берилган гапга кўра, намозхон оёқларини икки ёнидаги кишилар оёқларидан ажратиб туради, дейилган.<br>Масалани мўътабар манбаларда келган далиллар билан ўрганиб чиқайлик. Ҳанафийларнинг катта фақиҳларидан бири Абдулҳай Лакнавий раҳматуллоҳи алайҳ ўзининг фатаво китобида: “Намозда оёқлар текказиладими ёки ажратилади?” саволига қуйидагича жавоб берган:<br>“Афзали, “Жомеъур румуз” ва “Хизонатул муфтиййин” китобларида келганидек тўрт бармоқ миқдорича бўлишидир”. Бунга ўхшаш гап “Хошияту ибн Обидийн” китобида ҳам келган: “Намозда узрсиз бир оёқда туриш макруҳ ҳисобланади. Намозда икки қадам ораси қўл бармоқларининг тўрттаси миқдорида бўлиши лозим. Мана шу хушуъга яқинроқдир. Абу Наср Дабусий раҳматуллоҳи алайҳдан мана шундай қилиши ривоят қилинган. “Ал кубро” китобида ҳам шундай келган. Тўпиқни тўпиққа ёпиштириш ҳақида ривоят қилинган ҳадисдан жамоат кўзда тутилган. Яъни, ҳар бир киши бошқанинг ёнида туради. (натижада жамоат кўпаяди). “Фатавойи Самарқанд” китобида ҳудди шундай мазкурдир”.<br>“Мафатиҳул жинон” китобида: “Оёқларини жуда ҳам очиб юбормайди, бир-бирига текказиб ҳам олмайди, балки қиём ҳолатида икки қадами ораси тўрт бармоқ миқдорича бўлиши лозим”, дейилган.<br>Намозда оёқларни ҳаддан ортиқ кериб, оёғини ўнг ёки чап томондаги кишиларнинг оёғига текказиб туришни тўрт мазҳаб вакилларидан бирортаси айтмаган. Бу намозда янги пайдо бўлган кўринишлардан бири саналади. Тўпиқларни текказиш ҳақида келган ривоятларни фақиҳлар бошқа маънода эканини таъкидлаганлар.<br>Қиём ҳолатида оёқлар орасидаги масофа қанча бўлиши керак? Бу борада фақиҳларимиз турлича фикр айтганлар: баъзилар тўрт бармоқ миқдорича деган бўлса, яна бошқалар бир қарич бўлиши керак деганлар.<br>Баъзиларнинг намоз давомида оёқларини такаллуф билан кериб туришлари ёнидаги инсонларга озояр ҳисобланиб, у на суннатга, на фиқҳга алоқаси бор. Оёқни бундай кериб турувчи киши сажда, ташаҳҳуд ва икки сажда ўртасида қандай ўтиради? Бу амри маҳол ишдир.</span><br><span style="font-size:24px;"><br><b>ТИИ Махсус сиртқи бўлим талабаси Рустамжон Маҳмудов</b><br></span> ]]></content:encoded>
</item><item turbo="true">
<title>НАМОЗДА КИШИ АДАШИБ ҚОЛСА ҚАНДАЙ ЙЎЛ ТУТИШИ КЕРАК?</title>
<guid isPermaLink="true">https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=4569</guid>
<link>https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=4569</link>
<category><![CDATA[Мақолалар         / Фиқҳ         / Фатво         / НАМОЗ]]></category>
<dc:creator>kmldn999</dc:creator>
<pubDate>Sat, 17 Apr 2021 18:17:04 +0500</pubDate>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-04/1618665325_1618665307857.png"><img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-04/medium/1618665325_1618665307857.png" class="fr-fic fr-dib" alt=""></a><br>]]></description>
<turbo:content><![CDATA[ <img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-04/1618665457_1618665417436.png" class="fr-fic fr-dib" style="width:788px;" alt=""><br><br><br><span style="font-size:24px;"><b>Савол:</b></span><br><span style="font-size:24px;">     <a href="https://hidoyat.uz/63332#048936aj8k" rel="external noopener noreferrer">Намоз ўқиётганимда баъзан адашиб қоламан, шунда намозни бузиб, бошидан бошлашим керакми ёки давом эттираманми? Шунга ойдинлик киритиб берсангиз.</a></span><br><span style="font-size:24px;"><b>Жавоб:</b><br>Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Киши намозда неча ракат ўқиганини билмай, иккиланиб қолса, бу иккиланиш умрида биринчи марта бўлса, намозни бузиб, янгитдан бошлайди.<br>Агар бундай иккиланиш биринчи маротаба бўлмаётган бўлса, гумонининг ғолиб (устун) тарафини олади. Масалан, икки ракат ўқидимми ёки уч ракатми деб иккиланиб, кейин икки ракатлигига гумони кўпроқ бўлса, икки ракат ўқибман деб, намозини давом эттиради.<br>Агар гумони ғолиб бўлмасдан, икки томон ҳам бир хил бўлса, озини олади. Масалан, уч ракат ўқидимми ёки тўрт ракатми деб иккиланса ва гумонида икки томон ҳам бир хил бўлса, озини олади, яъни, уч ракат ўқибман деб, намозини давом эттиради.<br>Лекин намозининг охири бўлиши мумкин бўлган ўринларда қадаи охирга ўтиради. Масалан, уч ракат ўқидимми ёки тўрт ракатми деб иккиланса ва гумони ҳам бир томонга кўпроқ бўлмаса, балки икки томон ҳам бир хил бўлса, озини олади, яъни, уч ракат ўқибман дейди, лекин қаъдаи охирга ўтириб аттаҳиётни ўқийди. Чунки, фаразан тўртинчи ракатда бўлсаю қаъдаи охирга ўтирмасдан туриб кетса, намози бузилар эди.<br>Аттаҳиётдан кейин туриб яна бир ракат ўқиб, саждаи саҳв қилиб намозини тугатади (Мухтасарул виқоя китобидан).<br>Бу ҳақда ҳадисда шундай келади:<br>عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: “إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فَلَمْ يَدْرِ أَوَاحِدَةً صَلَّى أَمْ اثْنَتَيْنِ فَلْيَبْنِ عَلَى وَاحِدَةٍ، وَإِنْ لَمْ يَدْرِ أَ ثِنْتَيْنِ صَلَّى أَمْ ثَلاَثَةً، فَلْيَبْنِ عَلَى اثْنَتَيْنِ، وَإِنْ لَمْ يَدْرِ أَثَلاَثًا صَلَّى أَمْ أَرْبَعًا فَلْيَبْنِ عَلَى ثَلاَثَةٍ، وَيَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ إِذَا سَلَّمَ” (رواه الإمامُ أحمد والإمامُ الترمذي).<br>яъни: Абдураҳмон ибн Авф разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қачон бирингиз намозида унутиб қолиб бир ракат ўқидими, икки ракат ўқидими била олмай қолса, бир ракат ўқидим, деб олсин. Агар икки ракат ўқидими, уч ракат ўқидими била олмай қолса, икки ракат ўқидим, деб олсин. Агар уч ракат ўқидими, тўрт ракат ўқидими била олмай қолса, уч ракат ўқидим, деб олсин ва салом беришидан олдин иккита саҳв саждаси қилсин”, дедилар (Имом Аҳмад ва Имом Термизий ривояти). Валлоҳу аълам.<br>Ўзбекистон мусулмонлари идораси<br>фатво ҳайъати. @diniysavollar<br><br><br></span> ]]></turbo:content>
<content:encoded><![CDATA[ <img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-04/1618665457_1618665417436.png" class="fr-fic fr-dib" style="width:788px;" alt=""><br><br><br><span style="font-size:24px;"><b>Савол:</b></span><br><span style="font-size:24px;">     <a href="https://hidoyat.uz/63332#048936aj8k" rel="external noopener noreferrer">Намоз ўқиётганимда баъзан адашиб қоламан, шунда намозни бузиб, бошидан бошлашим керакми ёки давом эттираманми? Шунга ойдинлик киритиб берсангиз.</a></span><br><span style="font-size:24px;"><b>Жавоб:</b><br>Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Киши намозда неча ракат ўқиганини билмай, иккиланиб қолса, бу иккиланиш умрида биринчи марта бўлса, намозни бузиб, янгитдан бошлайди.<br>Агар бундай иккиланиш биринчи маротаба бўлмаётган бўлса, гумонининг ғолиб (устун) тарафини олади. Масалан, икки ракат ўқидимми ёки уч ракатми деб иккиланиб, кейин икки ракатлигига гумони кўпроқ бўлса, икки ракат ўқибман деб, намозини давом эттиради.<br>Агар гумони ғолиб бўлмасдан, икки томон ҳам бир хил бўлса, озини олади. Масалан, уч ракат ўқидимми ёки тўрт ракатми деб иккиланса ва гумонида икки томон ҳам бир хил бўлса, озини олади, яъни, уч ракат ўқибман деб, намозини давом эттиради.<br>Лекин намозининг охири бўлиши мумкин бўлган ўринларда қадаи охирга ўтиради. Масалан, уч ракат ўқидимми ёки тўрт ракатми деб иккиланса ва гумони ҳам бир томонга кўпроқ бўлмаса, балки икки томон ҳам бир хил бўлса, озини олади, яъни, уч ракат ўқибман дейди, лекин қаъдаи охирга ўтириб аттаҳиётни ўқийди. Чунки, фаразан тўртинчи ракатда бўлсаю қаъдаи охирга ўтирмасдан туриб кетса, намози бузилар эди.<br>Аттаҳиётдан кейин туриб яна бир ракат ўқиб, саждаи саҳв қилиб намозини тугатади (Мухтасарул виқоя китобидан).<br>Бу ҳақда ҳадисда шундай келади:<br>عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسلم: “إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فَلَمْ يَدْرِ أَوَاحِدَةً صَلَّى أَمْ اثْنَتَيْنِ فَلْيَبْنِ عَلَى وَاحِدَةٍ، وَإِنْ لَمْ يَدْرِ أَ ثِنْتَيْنِ صَلَّى أَمْ ثَلاَثَةً، فَلْيَبْنِ عَلَى اثْنَتَيْنِ، وَإِنْ لَمْ يَدْرِ أَثَلاَثًا صَلَّى أَمْ أَرْبَعًا فَلْيَبْنِ عَلَى ثَلاَثَةٍ، وَيَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ إِذَا سَلَّمَ” (رواه الإمامُ أحمد والإمامُ الترمذي).<br>яъни: Абдураҳмон ибн Авф разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Пайғамбар саллаллоҳу алайҳи васаллам: “Қачон бирингиз намозида унутиб қолиб бир ракат ўқидими, икки ракат ўқидими била олмай қолса, бир ракат ўқидим, деб олсин. Агар икки ракат ўқидими, уч ракат ўқидими била олмай қолса, икки ракат ўқидим, деб олсин. Агар уч ракат ўқидими, тўрт ракат ўқидими била олмай қолса, уч ракат ўқидим, деб олсин ва салом беришидан олдин иккита саҳв саждаси қилсин”, дедилар (Имом Аҳмад ва Имом Термизий ривояти). Валлоҳу аълам.<br>Ўзбекистон мусулмонлари идораси<br>фатво ҳайъати. @diniysavollar<br><br><br></span> ]]></content:encoded>
</item><item turbo="true">
<title>НАМОЗДАГИ ҚИРОАТДА СУРАЛАР ТАРТИБИ</title>
<guid isPermaLink="true">https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=4481</guid>
<link>https://nasafziyo.uz/index.php?newsid=4481</link>
<category><![CDATA[Мақолалар          / Фиқҳ          / Фатво          / НАМОЗ]]></category>
<dc:creator>nasafziyo777</dc:creator>
<pubDate>Wed, 07 Apr 2021 20:11:06 +0500</pubDate>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-04/1617808276_1617808128553.png"><img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-04/medium/1617808276_1617808128553.png" class="fr-fic fr-dib" style="width:318px;" alt=""></a><br>]]></description>
<turbo:content><![CDATA[ <img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-04/1617808315_1617808247537.png" class="fr-fic fr-dib" style="width:854px;" alt=""><br><br><b><span style="font-size:24px;">      Сураларни тартиби бўйича ўқиш вожиб бўлса ҳам, намоз ўқувчи тартиби билан ўқишни тарк қилиши туфайли унга ҳеч нарса лозим бўлмайди.</span></b><span style="font-size:24px;"> Чунки сураларни тартиби бўйича ўқиш намоз вожибларидан бўлган аслий вожиб эмас.<br>• Биринчи ракатга қироат қилган сурасидан кейин иккинчи ракатга бир сура ташлаб кейинги сурани қироат қилиш макруҳ саналади. Шунга кўра агар орада икки ё ундан кўп оятлар бўлса, бир суранинг бошқа-бошқа жойидан ўқиш макруҳ бўлмайди. Аммо заруратсиз бундай қилмаслик афзал.<br>• Намоз ўқувчи қироатда ўқиётган жойидан бир сура ё бир оятни ташлаб кейингисини ўқиши макруҳ ҳисобланади. Чунки бунда ўша сура ё оятдан ўзини олиб қочиш ва ундан ўзгасини устун қўяётгандек ваҳм (хаёл) юзага келади.<br>• “Муҳийт” китобида: “Ёлғиз ўқиётган киши нафл намозида бир сурани қасддан қайта ўқиши макруҳ эмас, аммо фарз намозида макруҳ бўлади”, дейилган.<br>• Иккинчи ракатга биринчи ракатда ўқилган сурадан юқоридаги сурани ўқиш макруҳ бўлади. Чунки бунда саҳобалар ижмоъ қилган тартибни тарк қилиш юзага келади. Аммо бу ҳам қасддан ўқилса макруҳ бўлади, агар унутган ҳолда бўлса макруҳ бўлмайди. Бу масалалар “Фатавои Татархония” китобида баён этилган.<br>• Насафийнинг “Фатаво” китобида шундай баён қилинган: “Абул Фазл нафл намозда биринчи ракатга “Масад” сурасини, иккинчи ракатга ундан юқорида бўлган “Наср” сурасини қироат қилиш ҳақида сўралганида: “Агар қасддан шундай қилса макруҳ бўлади, деган. Қози имом Абу Бакр эса фарз намозда макруҳ бўлади, нафлда макруҳ бўлмайди, деган”.<br>• Орада иккита сурани ташлаб ўқиш макруҳ саналмайди. Чунки Жобир ибн Самура розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шом намозида биринчи ракатга “Кафирун” иккинчи ракатга “Ихлос” сураларини зам қилиб ўқиганларини ривоят қилган.<br>• Биринчи ракатга “Нас” сурасини ўқиган бўлса иккинчи ракатга ҳам шу сурани такрор ўқиш лозим бўлади. Чунки такрор ўқиш тескари ўқишдан кўра енгилроқ ҳисобланади. Баъзи уламолар бундай ҳолатда “Бақара, “алиф лам мийм”ни ўқисин, деганлар.<br><i>Абдулқодир Абдур Раҳим,<br>Тошкент ислом институти ўқитувчиси </i></span><br><span style="font-size:18px;">Азон.Уз</span><br><span style="font-size:24px;"><br></span><br> ]]></turbo:content>
<content:encoded><![CDATA[ <img src="https://nasafziyo.uz/uploads/posts/2021-04/1617808315_1617808247537.png" class="fr-fic fr-dib" style="width:854px;" alt=""><br><br><b><span style="font-size:24px;">      Сураларни тартиби бўйича ўқиш вожиб бўлса ҳам, намоз ўқувчи тартиби билан ўқишни тарк қилиши туфайли унга ҳеч нарса лозим бўлмайди.</span></b><span style="font-size:24px;"> Чунки сураларни тартиби бўйича ўқиш намоз вожибларидан бўлган аслий вожиб эмас.<br>• Биринчи ракатга қироат қилган сурасидан кейин иккинчи ракатга бир сура ташлаб кейинги сурани қироат қилиш макруҳ саналади. Шунга кўра агар орада икки ё ундан кўп оятлар бўлса, бир суранинг бошқа-бошқа жойидан ўқиш макруҳ бўлмайди. Аммо заруратсиз бундай қилмаслик афзал.<br>• Намоз ўқувчи қироатда ўқиётган жойидан бир сура ё бир оятни ташлаб кейингисини ўқиши макруҳ ҳисобланади. Чунки бунда ўша сура ё оятдан ўзини олиб қочиш ва ундан ўзгасини устун қўяётгандек ваҳм (хаёл) юзага келади.<br>• “Муҳийт” китобида: “Ёлғиз ўқиётган киши нафл намозида бир сурани қасддан қайта ўқиши макруҳ эмас, аммо фарз намозида макруҳ бўлади”, дейилган.<br>• Иккинчи ракатга биринчи ракатда ўқилган сурадан юқоридаги сурани ўқиш макруҳ бўлади. Чунки бунда саҳобалар ижмоъ қилган тартибни тарк қилиш юзага келади. Аммо бу ҳам қасддан ўқилса макруҳ бўлади, агар унутган ҳолда бўлса макруҳ бўлмайди. Бу масалалар “Фатавои Татархония” китобида баён этилган.<br>• Насафийнинг “Фатаво” китобида шундай баён қилинган: “Абул Фазл нафл намозда биринчи ракатга “Масад” сурасини, иккинчи ракатга ундан юқорида бўлган “Наср” сурасини қироат қилиш ҳақида сўралганида: “Агар қасддан шундай қилса макруҳ бўлади, деган. Қози имом Абу Бакр эса фарз намозда макруҳ бўлади, нафлда макруҳ бўлмайди, деган”.<br>• Орада иккита сурани ташлаб ўқиш макруҳ саналмайди. Чунки Жобир ибн Самура розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шом намозида биринчи ракатга “Кафирун” иккинчи ракатга “Ихлос” сураларини зам қилиб ўқиганларини ривоят қилган.<br>• Биринчи ракатга “Нас” сурасини ўқиган бўлса иккинчи ракатга ҳам шу сурани такрор ўқиш лозим бўлади. Чунки такрор ўқиш тескари ўқишдан кўра енгилроқ ҳисобланади. Баъзи уламолар бундай ҳолатда “Бақара, “алиф лам мийм”ни ўқисин, деганлар.<br><i>Абдулқодир Абдур Раҳим,<br>Тошкент ислом институти ўқитувчиси </i></span><br><span style="font-size:18px;">Азон.Уз</span><br><span style="font-size:24px;"><br></span><br> ]]></content:encoded>
</item></channel></rss>