Инсоният тараққиётининг барча босқичларида жаҳолат энг катта хавф омилларидан бири бўлиб келган. Жаҳолат — бу фақат билим етишмаслиги эмас, балки ҳақиқатни инкор этиш, ёлғон ғояларга берилиш, фан ва ақл-идрокдан узоқлашиш демакдир. Унинг оқибати эса зўравонлик, адоват, таҳқирлаш, радикализм ва тараққиётдан ортда қолишга олиб келади. Шунинг учун жаҳон тажрибасида жаҳолатга қарши энг самарали кураш — маърифат, илм ва танқидий фикр билан курашиш деб эътироф этилган.
Маърифат инсон дунёни идрок этиши, илму фанга таянган ҳолда ўз йўлини белгилашига кўмаклашади. Маърифатли инсон:
- ҳаққоний фикрлайди;
- ёлғон ғоялар таъсирига тушмайди;
- тинчлик ва тотувликни қадрлайди;
- фойдали ва самимий жамият аъзосига айланади.
Шу боис «маърифат» деган тушунча нафақат билим олиш, балки онг, қалб ва ахлоқни тозалаш деган маънони ҳам англатади.
Бугунги кунда жаҳолат қуйидаги кўринишларда намоён бўлиши мумкин:
- Интернет орқали тарқаладиган ёлғон маълумотлар
- Экстремистик ва радикал ғоялар
- Илм-фанни инкор қилиш
- Маданий қадриятларни паст баҳолаш
- Саводсизлик ва бефарқлик
Шуларнинг ҳар бири шахс ва жамият учун хавф туғдириши мумкин. Шунинг учун жаҳолатга қарши маърифатни кучайтириш бугунги куннинг талабидир.
Ўзбекистонда жаҳолатга қарши маърифат воситасида курашиш миллий қадриятларимизга ҳамоҳангдир. Алишер Навоий, Имом Бухорий, Беруний, Ибн Сино, Аҳмад Яссавий каби алломаларнинг асарларида илм, ҳақиқат ва маънавият асосий ўринни эгаллаган.
Бугунги кунда ҳам:
- таълим сифатини ошириш,
- китобхонликни ривожлантириш,
- интернет маданиятини шакллантириш,
- ёшларни соғлом ғоялар билан тарбиялаш
каби чора-тадбирлар жаҳолатга қарши маърифат асосида курашишнинг муҳим йўналишларидир.
Яшаш тарзи тез ўзгараётган бу замонда ёшлар учун ишончли мафкуравий иммунитет зарур. Ушбу иммунитетни фақат маърифат — тўғри билим, тарбия, маданият ва соғлом маданий муҳит орқали шакллантириш мумкин.
Ёшларнинг маърифатли бўлиши:
- жамиятда тинчлик ва барқарорликни кучайтиради;
- ота-она, мактаб ва жамоанинг масъулиятини оширади;
- янги авлодни илмга, ижодга ва ҳалол меҳнатга чорлайди.
Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, Жаҳолатга қарши курашиш — бу ҳар бир халқнинг, ҳар бир авлоднинг миллий бурчи. Чунки жаҳолат бор жойда тараққиёт, тинчлик ва барқарорлик бўлмайди. Маърифат эса инсон онгини ёритувчи нур, жамият ривожига етакловчи кучдир.
Агар биз илмни ардоқласак — жаҳолатга ўрин қолмайди.
Агар маърифатни кенг ёйсак — келажагимиз ёруғ бўлади.
Ойгул Зикирова,
Қашқадарё вилояти бош имом-хатибининг хотин-қизлар масалалари бўйича ёрдамчиси