ҲАСАД-ҲАСАНОТЛАР КУШАНДАСИ
Бисмиллаҳир роҳанир роҳийм
Халқимиз баъзан “Ҳасад билан эмас, ҳавас билан яшаш керак” деган иборани ишлатади. Дарҳақиқат, мўмин-мусулмон кишида ҳасад бўлмайди. Чунки Ислом дини ҳар бир мўмин-мусулмонни бошқа ҳасад қилишдан қайтаради.
Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:“Бир-бирингиздан узилманглар, бир-бирингизга орқа ўгирманглар, нафрат-адоватда бўлманглар, ўзаро ҳасад қилманглар. Аллоҳнинг биродар бандалари бўлинглар. Мусулмон учун биродарини уч кундан ортиқ тарк қилиши ҳалол бўлмайди.”, дедилар”.
Ҳасад икки қисмга: ҳақиқий ва мажозийга бўлинади. Ҳақиқий ҳасад – Аллоҳ бир кишига берган бойлик, илм ёки бирор яхшиликни кўриб, унга ўзи эришмаса-да, нариги инсондан кетишини хоҳлашидир. Мазкур ҳасад саҳиҳ ва очиқ далиллар ҳамда уммат ижмосига кўра ҳаром қилинган. Мажозий ҳасадни ҳавас маьносида ҳам тушуниш мумкин. Ушбу маьнодаги ҳасадгўй бошқа кишилардаги неьмат улардан кетмаган ҳолда ўзида ҳам бўлишини истайди. Агар ҳасадгўй қилаётган нарсаси дунёвий ишлар учун бўлса, жоиз ва ухровий яьни ибодатларда бўлиши эса мустаҳабдир. Аллоҳ таьоло айтади: “Бас мусобақачилар шу (неьматлар) йўлида мусобақа қилсинлар!”. (Мутаффифун сураси, 26-оят).
Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Икки нарсадан бошқасида ҳасад йўқ. (Бири) Аллоҳ таьоло бир кишига мол-дунё берган ва у кеча-ю куздузи уни инфоқ қилади. (Иккинчиси) Аллоҳ таьоло бир кишига Қурьонни берган ва у кеча-ю кундуз уни қоим қилади”, дедилар”.
Демак икки ҳолатда ҳавас маьносида ҳасад қилиш мумкин. Ҳадисда ҳасад қилиш мумкин бўлган икки ҳолат мисол тариқасида келтирилган бўлиб, ундан мутлоқ диний амаллар ирода этилган. Дунёвий ишларда ҳасад қилиш мубоҳ ҳисобланади. Шунинг учун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уни тарғиб қилмаганлар.
Ҳасад қилинаётган кишига берилган неьмат Аллоҳ тарафидан берилган. Унга куйишдан нима наф?! Агар инсон мана шу ҳақиқатни англаб етса , ўртадаги ўзаро жанжаллар ҳам тугаб, ҳамма бир-бири билан биродар бўлган ҳолда яшайди.
Абу Лайс Самарқандий бу борада шундай деганлар: “Уч кишининг дуоси ижобат қилинмайди:
1.Ҳаром егувчини.
2.Ғийбат қилгувчини.
3.Қалбида мусулмонларга нисбатан ҳасади ёки нафрати бўлган кишини”.
Ҳасадда саккизта офат бордир:
А.Ганжиев
Ғузор тумани бош имоми