1448 йил 07 Жумодус соний | 2026 йил 17 ноябрь, Сешанба.
ЎЗ UZ RU EN AR

Намоз вақти: Қарши

Fajr
06:04
Sunrise
07:21
Dhuhr
12:22
Asr
15:42
Maghrib
17:22
Isha
18:39


Намозни тўлиқ адо этинг. Албатта, намоз мўминларга вақтида фарз қилингандир (Нисо сураси 103-оят)

МУҚАДДАС ОИЛА (39-ҚИСМ) ҲАСАД ВА УНИНГ САБАБЛАРИ (2-ҚИСМ

14-07-2020, 11:58 353 Ўқиш режими + -
 

 МУҚАДДАС ОИЛА (39-ҚИСМ)

ҲАСАД ВА УНИНГ САБАБЛАРИ (2-ҚИСМ)


2. Фарзандлар ўртасида одил бўлиш. Маълумки, ота-она фарзандлар ўртасида муома­лада тенг, ҳадялар ула­шишда одил бўлса, улар ҳасадни билмайди, қал­би­да очкўзлик ва адоват офатларига ҳам ўрин қолмайди, ака-укалар ўзаро муҳаббатда ва бир-бирини ту­шу­ниб яшайдилар. 
3. Ҳасад уйғотувчи сабабларни бартараф қи­лиш. Ота-она, мураббий фарзанд тарбиясида доно бў­ли­­ши керак. Бу ёш қалбдаги очиқ ҳасадни йўқ қилишда энг фойдали воситадир. Оилада янги меҳмон дунёга келгач, катта фарзанд ўзини отаонанинг эътибори, меҳр-муҳаббатидан четда қолгандек ҳис этмаслиги керак. Агар шундай ҳолат юз берса, бас, ота-она бор кучини фарзандини аввалгидек яхши кўришларини билдиришга сарфлаши лозим. Ота-она фарзанд­лари­дан бирини аҳмоқликда айбласа ёки ҳақорат сўзлари билан нафсониятига тегса, унинг қалбида ҳасад ва очкўзлик учқунини пайдо қилади. Шундай экан, мураббийлар озорли, аччиқ сўзлардан тилини сақлашлари лозим. Ота-оналар доимо огоҳ бўлишсин, фарзандни ҳасадчи бўлиб қолишдан сақлашсин. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳасад борасида бундай дейдилар: “Ҳасаддан сақла­нинг, чунки ҳасад яхшиликларни олов ўтинни егандек ейди”. Табароний ривоят қилади: Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Инсонлар доим яхшиликда бўла­ди­лар, модомики ҳасад қилмасалар”, дедилар. Сўнг яна: “Ҳасадчи мендан эмас”, дедилар. Фарзанддаги ҳа­сад­ни муолажа қилишда ота-оналар ва мураббийлар бу тарбия қонун(асос)ларига муҳтождир. Шуб­ҳа­сиз, агар улар ўз­ларига шу қои­дани дас­туруламал деб билсалар ва ўша қоидаларни тур­муш­га татбиқ этсалар, фарзандлар соф­дил, беғараз ва ихлосда вояга етадилар. 
4. Очиқ ғазаб. Ғазаб – руҳий ҳолат. Гўдак очиқ ғазабни ҳаёти­нинг аввалидаёқ сезади ва умрининг охиригача ун­га ҳамроҳ бўлади. Очиқ ғазаб инсонга туғилганиданоқ ҳамроҳ экан, унинг ҳар қандай кў­ринишини жирканч ва ёмон иллат деб баҳолаш хатодир. Чунки Аллоҳ таоло инсонни яратганида унга сезги ва ҳис-туйғу ато этди. Бу етук ҳикмат ва иж­тимоий манфаат учундир. Ғазабнинг фойдалари Инсон ўзини ҳимоя қилиши, динини ва обрў-эъти­борини муҳофаза қилиши, Ватанини душ­ман­лар­дан ва фитналардан муҳофаза этиши керак. Агар ин­сон­да очиқ ғазаб бўлмаса, у Аллоҳ ҳаром қилган ҳукм­лар­га амал қил­маётганларга ёки Ислом динини ҳақо­рат­лаёт­ганлар­га, Ватан душманларига қарши ғазаб ва нафрат қилмаган бўларди. Шубҳасиз, бундай нафрат ўз ўрнидаги ғазабдир. Баъзи ҳолларда бундай ғазаб Расулуллоҳда (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳам кузатилган. Имом Бухорийнинг “Саҳиҳ” китобида келтири­лади: «Ра­сулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳузурларига Аллоҳ ҳаддини қоим қилишдан қайтариш учун бир киши шафоатчи бўлиб келганида, у зот ғазабландилар ва юзларида ғазаб чизиқлари пайдо бўлди. Сўнгра қуйидаги сўзларни айтдилар: “Сизлар­дан аввалги қавм улуғлари ўғ­рилик қилганида жазо­ла­май, заифлари ўғрилик қилга­нида уларга жазо (ҳад) қоим қилиб, ҳалок бўлди. Аллоҳга қасам, агар Му­ҳам­маднинг қизи Фотима ўғрилик қилса, албатта унинг қў­лини кестираман”». Табароний Анасдан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: “Расулуллоҳнинг (соллаллоҳу алайҳи ва сал­лам) ўзлари учун ўч олганларини кўрмаганман. Фақат Аллоҳга ҳур­матсизлик қилганлардан ўч олганлар. Агар Аллоҳга бирон киши осий бўлса, унга қаттик ғазаб қилардилар. У кишига иккита иш тўғри келса, енгилроғини танлардилар. Агар унда Аллоҳнинг ғазаби, норизолиги бўлса, ундан энг узоқ одамлардан бўлар эдилар”. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) табиий, очиқ ғазабини яхши мақсадга йўналтирганларни ва ға­забини ют­ган­лар­ни, ғазабланганида ўзини тута олганларни мақ­таганлар. Имом Бухорий ривоят қилади: «Бир киши Ра­сулул­лоҳга (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Менга насиҳат қилинг”, деди. У зот (алайҳиссалом): “Ғазаб қилма”, дедилар ва шу сўзни бир неча бор қай­тардилар». Имом Аҳмад “Муснад” китобида келтиради: «Ибн Умар (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳдан (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) сўрадилар: “Азиз ва улуғ Аллоҳ ға­за­бидан мени нима узоқ қилади?” У зот (алай­ҳис­салом): “Ғазаб қилма!” дедилар». «Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Ким қодир бўлатуриб, ғазабини ютса, қиёмат куни Аллоҳ халойиқ олдида уни чақириб, “ҳури айн”дан бирини танлаш ихтиёрини беради”, дедилар» (Имом Бухорий ривояти). Имом Бухорий ва Имом Муслим Ибн Масъуддан (ро­зияллоҳу анҳу) ривоят қилади: «Расулуллоҳ (сол­лаллоҳу алайҳи ва саллам): “Сизлар қандай кишини паҳлавон биласизлар?” дедилар. Улар: “Ҳеч бир киши ундан ғо­либ келмаганни”, дедилар. У зот (алай­ҳис­са­лом): “Йўқ, ғазабланганида ўзини тута ола­диган киши паҳлавондир”, дедилар». Шубҳасиз, Қуръони карим мўмин ва мўминаларни ға­забни ютишга ва ундан чиройли қайтаришга, жо­ҳил­лардан юз ўгиришга ундайди. Чунки жамиятда муҳаб­бат ва дўстлик мукаммал бўлиши керак. «Яхшилик билан ёмонлик баробар бўлмас. Сиз (ёмон­ликни) гўзалроқ (муомала) билан даф этинг! (Шун­да) бирдан сиз билан ўрталарингизда адоват бўл­ган ким­са қайноқ (қалин) дўстдек бўлиб қолур» (Фус­силат, 34). 

Ўзбекистон Мусулмонлари идораси раиси, муфтий

Шайх Усмонхон Алимов нинг
 “Оилада фарзанд тарбияси” китобидан