1448 йил 07 Жумодус соний | 2026 йил 17 ноябрь, Сешанба.
ЎЗ UZ RU EN AR

Намоз вақти: Қарши

Fajr
06:04
Sunrise
07:21
Dhuhr
12:22
Asr
15:42
Maghrib
17:22
Isha
18:39


Намозни тўлиқ адо этинг. Албатта, намоз мўминларга вақтида фарз қилингандир (Нисо сураси 103-оят)

Qur’on tartili IKKINChI DARS

18-01-2020, 16:45 1 625 Ўқиш режими + -

 
Qur’on tartili 
 IKKINChI DARS

Reja:
1. Arab alifbosi.
ARAB ALIFBOSI
 Arab alifbosi 29 ta harfdan iborat. Ular o‘ngdan chapga qarab yoziladi. Hamza harfi keyinroq ixtiro qilingani uchun alifboga belgi sifatida kiritilgan. Shu bois, u faqat bir xil shaklda, kichikroq hajmda yoziladi va boshqa harflarga umuman birikmaydi.[1] Qolgan 28 ta hafrdan 22 tasi har ikkala tarafidagi harflarga, 6 tasi faqat o‘zidan oldingi harfga birika oladi. Ayrim harflar birikish tufayli shaklini biroz o‘zgartiradi.
Arab harflarining ko‘pchiligi o‘z shakldoshiga ega bo‘lib, ular nuqtalar yordamida farqlanadi.
 Arab tilida har bir harf o‘z nomiga ega. Masalan, bā tovushini anglatuvchi «
ب » harfiga «bā», g‘oyyn tovushini bildiruvchi «غ» harfiga «g‘oyyn» deb nom belgilangan. Shu bois, ularni «b», «g‘» deb emas, balki nomini aytib tanishtiriladi.
 
ARAB HARFLARI
  

O‘zidan oldingi harfga birikkanda

Ikki tarafdagi harfga birikkanda

O‘zidan keyingi harfga birikkanda

Yolg‘iz holda

Harflarning nomlari

–

–

–

ء

Hamza

ـا

ـا

_

ا

Alif

ـب

ـبـ

بـ

ب

Bā[2]

ـت

ـتـ

تـ

ت

Tā

ـث

ـثـ

ثـ

ث

Sā

ـج

ـجـ

جـ

ج

Jӣm

ـح

ـحـ

حـ

ح

H:ā[3]

ـخ

ـخـ

خـ

خ

Xō

ـد

ـد

–

د

Dāl

ـذ

ـذ

–

ذ

Zāl

ـر

ـر

–

ر

Rō

ـز

ـز

–

ز

Zā

ـس

ـسـ

سـ

س

Sӣn

ـش

ـشـ

شـ

ش

Shӣn

ـص

ـصـ

صـ

ص

Sōd

ـض

ـضـ

ضـ

ض

Zōd

ـط

ـطـ

طـ

ط

Tō

ـظ

ـظـ

ظـ

ظ

Zō

ـع

ـعـ

عـ

ع

‘ayyn

ـغ

ـغـ

غـ

غ

G‘oyyn

ـف

ـفـ

فـ

ف

Fā

ـق

ـقـ

قـ

ق

Qōf

ـك

ـكـ

كـ

ك

Kāf

ـل

ـلـ

لـ

ل

Lām

ـم

ـمـ

مـ

م

Mӣm

ـن

ـنـ

نـ

ن

Nӯn

ـه

ـهـ

هـ

ه

Hā

ـو

ـو

–

و

Vāv

ـي

ـيـ

يـ

ي

Yā

 
1-mashq.[4]

ح

ج

ث

ت

ب

ا

ء

ش

س

ز

ر

ذ

د

خ

ف

غ

ع

ظ

ط

ض

ص

ي

و

ه

ن

م

ك

ق

 
2-topshiriq:
Harflarni nomlari bilan yod oling va yoddan aytib bering. Shuningdek, ularni pastdan tepaga qarab aytishni ham o‘zlashtiring.
Quyidagi savollarga javob bering:
– Arab alifbosida nechta harf ikki tarafga ham birikadi?
– Arab alifbosidagi qaysi harflar faqat bir tarafga birikadi?
– Hamza nega hech qaysi harfga birikmaydi?

 

[1]Eslatma: Alifbo aslida hamza yuklatilgan alif harfi bilan boshlanadi va u «alif» deb o‘qiladi. Bunda alif faqatgina hamzaga tayanch bo‘lib kelganligi uchun haqiqiy alif – cho‘ziq unli bo‘lib oxirgi harfdan oldin «lām-alif» tarkibida keladi. Ammo biz o‘zbek o‘quvchisiga masalani osonlashtirish maqsadida alifbo harflarini hozircha yuqoridagi tartibda keltirishni ma’qul topdik.
 [2]
Eslatma:
Kirill yozuvidagi maxsus belgili unli harf arab tilidagi cho‘ziq unlini bildiradi. Ularning cho‘ziqlik miqdorini eshitib aniqlab oling.
 [3]
Eslatma:
O‘zbek tilida ikki xil ‒ x va h tovushlari mavjud bo‘lsa, arab tilida uchinchisi ham bor va ularning har biri alifboda hā, hā tarzida nomlanadi. Ulardan ikkitasi ta’birda (transikripsiyada) h harfi bilan berildi va ularning orasini farqlash uchun bizga yot bo‘lgan, tomoqni yengil qirib aytiladiganini h: shaklida ifoda qilindi. Bu harflarning nomlanishi bir tusda bo‘lgani uchun shunday qilishga to‘g‘ri keldi.
 [4]Eslatma:
 Arab tilidagi undosh tovushlarni bizning alifbodagi mavjud harflar bilan to‘liq ifodalashning imkoni yo‘q. Shu bois biz o‘rganuvchiga tushunarli bo‘lishi uchun faqat harflarni tanishtirishda va ayrim qoidalarni solishtirib tushuntirishdagina kirill alifbosidan qisman foydalandik, xolos. Undosh harflar uchun kirill alifbosida muqobil harf qabul qilish usulini qo‘llamadik. Zero, bir tildagi nutq tovushlarini boshqa til harflari bilan ko‘rsatish o‘rganuvchini o‘sha tovushlarni to‘g‘ri talaffuz etishdan chalg‘itishi ham mumkin. Undoshlarning talaffuzini ularning aytilishini eshitish, maxrajlarining suratini ko‘rish, talaffuz usulini o‘rganish bilan bemalol o‘zlashtirib olish mumkin.


Manba: Quron.uz