Ислом дини илм ва идрокка асосланган диндир. Унда ҳар бир амал, ҳар бир ҳукм аниқ билим ва ишончли манбаларга суянади. Шунинг учун дин билан боғлиқ масалаларда шошма-шошарлик билан, етарли билимсиз гапириш ёки хулоса чиқариш тўғри эмас.
Дин номидан гапириш катта масъулиятдир. Айниқса, ҳалол-ҳаром, тўғри-нотўғри каби масалаларда шахсий фикрни асос қилиб олиш одамларни адаштириши, жамиятда тушунмовчилик ва ихтилофларга сабаб бўлиши мумкин. Шу боис ҳар бир инсон ўз билимининг чегарасини билиши, билмаган масаласида эса эҳтиёткор бўлиши лозим.
Ислом инсонни билмаган ҳолда гапиришдан қайтариб, илм эгаларидан сўрашга ундайди. Чунки аҳли илм ва устозлар диний масалаларни чуқур ўрганган, уларни далиллар асосида, тўғри ва мувозанатли тарзда тушунтириб беради. Улар масаланинг оқибатини, инсон ва жамият ҳаётига таъсирини ҳам ҳисобга оладилар.
Аҳли илмга мурожаат қилиш — бу заифлик эмас, балки онглилик ва камтарлик белгисидир. Ҳақиқий илм инсонни ўз фикрига қаттиқ ёпишиб олишдан эмас, балки ҳақиқатни излашдан тўхтатмайди.
Аллоҳ таоло Қуръони каримда шундай марҳамат қилади: “Агар билмасангиз, зикр аҳлидан сўранг.” (Наҳл сураси, 43-оят) Бу оят мусулмонларга билмаган масалаларда уламолар ва билимли инсонларга мурожаат қилиш зарурлигини кўрсатади.
Хулоса қилиб айтганда, дин масалаларида энг тўғри йўл — илмга таяниш, шошилмаслик ва билмаган ҳолда гапирмасликдир. Илмни эса унинг эгаларидан олиш керак. Шундагина инсон ҳам ўзини, ҳам бошқаларни хатодан сақлайди ва тўғри йўлда бўлади.
Алимардон КАРОМАТОВ,
Китоб туман “Шайхон” жоме масжиди имом-ноиби