Инсонни бошқа мавжудотлардан ажратиб турадиган энг улуғ неъматлардан бири бу – илмдир. Илм инсоннинг дунёқарашини кенгайтиради, ҳақиқатни англашга, яхшини ёмондан ажратишга, ўз ҳаёти ва жамияти учун манфаатли қарорлар қабул қилишга ёрдам беради. Илмли инсон фақат ўзига эмас, балки оиласи, маҳалласи ва бутун жамиятга фойда келтиради.
Бугунги тезкор тараққиёт даврида фақат диний ёки фақат дунёвий илм билан чекланиш етарли эмас. Замонавий технологиялар, ахборот технологиялари, тиббиёт, муҳандислик, иқтисод, чет тиллари, сунъий интеллект ва бошқа соҳаларни пухта эгаллаш ҳар бир ёш учун муҳим вазифага айланди. Чунки билимли миллат рақобатбардош бўлади, илмга таянган жамият эса тараққий этади.
Бироқ илмнинг ўзи кифоя қилмайди. Илм одоб ва ахлоқ билан безалгандагина ҳақиқий қадр-қиммат касб этади. Агар инсон кўп нарсани билса-ю, аммо кибрли, қўпол, ҳақоратгўй ёки адолатсиз бўлса, унинг илми атрофдагиларга манфаатдан кўра зарар келтириши мумкин. Ҳақиқий олимнинг белгиси – камтарлик, ростгўйлик, ҳалоллик, мулойимлик ва одамларга манфаат етказишга интилишдир.
Одобли инсон бошқаларнинг фикрини ҳурмат қилади, далил билан сўзлайди, ихтилофларда ҳақорат ва ғийбатга эмас, ҳикмат ва сабрга суянади. Илм инсонга нафақат касб эгаллашни, балки ўзини тарбиялашни ҳам ўргатиши лозим.
Илмли инсоннинг яна бир муҳим фазилати – оилани адолат билан бошқара олишидир. Оила жамиятнинг энг кичик, аммо энг муҳим бўғини ҳисобланади. Илмли ота-она фарзанд тарбиясида меҳр ва талабчанлик ўртасида мувозанат сақлайди. Улар қарорларни ҳиссиёт билан эмас, ақл, адолат ва маслаҳат асосида қабул қилади. Эр-хотин бир-бирининг ҳуқуқини ҳурмат қилса, фарзандларга яхши тарбия берса ва оилада ўзаро ишонч муҳитини яратса, бундай хонадонда барака ва тотувлик қарор топади.
Бугунги кунда фарзандларимизга фақат диплом олишни эмас, балки ҳаёт учун зарур билим ва кўникмаларни ҳам ўргатишимиз лозим. Компьютер технологиялари, хорижий тиллар, тадбиркорлик, молиявий саводхонлик, касб-ҳунар ва танқидий фикрлаш каби кўникмалар уларнинг келажагини мустаҳкамлайди. Шу билан бирга, ҳалоллик, меҳнатсеварлик, катталарга ҳурмат, кичикларга меҳр ва масъулият туйғуси каби ахлоқий фазилатлар ҳам илм билан бирга шаклланиши керак.
Илм излаш инсоннинг умри давомида давом этадиган сафардир. Ҳар бир янги ўрганилган билим инсонни янада етук, фойдали ва масъулиятли қилади. Илм билан ахлоқ, билим билан одоб, тараққиёт билан маънавият уйғун бўлган жамиятгина ҳақиқий равнаққа эришади.
Шунинг учун ҳар биримиз илм олишга интилсак, замонавий билимларни эгалласак, ахлоқимизни гўзал қилсак ва оиламизни адолат, меҳр-оқибат ҳамда ҳикмат билан бошқарсак, келажак авлод учун мустаҳкам пойдевор қурган бўламиз. Илмли, одобли ва адолатли инсонлар кўп бўлган жамиятнинг келажаги ҳамиша порлоқ бўлади.
Азамат Усмонов