1448 йил 07 Жумодус соний | 2026 йил 17 ноябрь, Сешанба.
ЎЗ UZ RU EN AR

Намоз вақти: Қарши

Fajr
06:04
Sunrise
07:21
Dhuhr
12:22
Asr
15:42
Maghrib
17:22
Isha
18:39


Намозни тўлиқ адо этинг. Албатта, намоз мўминларга вақтида фарз қилингандир (Нисо сураси 103-оят)

Билмаганингиз ҳақида сўзламаслик фазилатдир

26-07-2026, 23:01 84 Ўқиш режими + -

Инсоннинг қадри фақат кўп гапириши билан эмас, балки қачон ва нима ҳақида сўзлашни билиши билан ҳам белгиланади. Ҳар бир айтилган сўз масъулият юклайди. Шунинг учун инсон билмаган масаласи ҳақида шошилиб фикр билдирмаслиги, аввал ўрганиши ва ҳақиқатни аниқлаши катта фазилат ҳисобланади.
Баъзан инсонлар бирор маълумотни тўлиқ билмасдан туриб, ўз фикрини ҳақиқатдек қабул қилади ва бошқаларга тарқатади. Бу эса тушунмовчилик, нотўғри хулоса ва ҳатто адолатсизликка сабаб бўлиши мумкин. Чунки ярим ҳақиқат ёки текширилмаган маълумот ҳам инсонларни адаштириши эҳтимол.
Ақлли ва илмли инсоннинг белгиларидан бири — билмаган нарсасини тан олишдан уялмасликдир. «Бу масалани билмайман», «аниқ маълумотга эга эмасман», деб айтиш камчилик эмас, балки ҳалоллик ва камтарлик белгисидир. Чунки ҳақиқий билим эгаси илмнинг чексиз эканини англайди ва доимо ўрганишга интилади.
Билмагани ҳақида сўзламаслик инсонни обрўсизликдан ҳам сақлайди. Кўп ҳолларда шошиб айтилган гап кейинчалик пушаймонликка сабаб бўлади. Тилдан чиққан сўзни қайтариб бўлмайди. Шунинг учун ҳар бир инсон гапиришдан олдин ўйлаши, сўзи ҳақиқатга асосланганми ёки йўқми, деб мулоҳаза қилиши керак.
Айниқса, илм-фан, дин, инсонларнинг шаъни ва жамиятга оид масалаларда эҳтиёткорлик жуда муҳимдир. Бу соҳаларда билимсиз фикр билдириш нафақат шахсий хато, балки бошқаларга зарар етказиши ҳам мумкин. Ҳар бир масалада мутахассислар фикрига мурожаат қилиш, ишончли манбаларни ўрганиш ва далилга таяниш тўғри йўлдир.
Кам гапириш эмас, балки ўринли ва ҳақ сўзни айтиш инсонни улуғлайди. Сукут баъзан илмсиз гапдан афзал бўлади. Донолар доимо сўзнинг қадрини билади: керак жойда гапиради, билмаган жойда эса ўрганишни танлайди.
Хулоса қилиб айтганда, билмаган нарса ҳақида сўзламаслик — инсоннинг одоби, ақли ва масъулияти белгисидир. Илмга ҳурмат қилган инсон ҳар бир фикрини далил билан айтишга ҳаракат қилади. Аввал ўрганиш, кейин сўзлаш — ҳақиқатни изловчи инсоннинг гўзал одатидир.

Алимардон Кароматов,
Касби туманидаги "Фазли" жоме масжиди имом-хатиби