Рамазон фатволари (3- қисм)
Рўзани бузувчи ҳолатлар
Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм
Маълумки, рўза – ният қилиб, холис Аллоҳ таоло учун тонг отганидан қуёш ботгунича еб-ичиш ва жинсий яқинлик қилишдан тийилишдир.
Рўзадор уч ҳолатда: рўза тутганини унутиб ё хато этиб ёки қасддан ебичиб, жинсий яқинлик қилиб қўйиши мумкин.
Агар рўзадор рўза тутганини унутиб еб-ичса ёки жинсий яқинлик қилса, рўзаси бузилмайди. Аммо, ана шу ҳолда унга рўзадор экани эслатилганида еб-ичишни давом эттирса рўзаси бузилади. Агар рўзадорлиги эсига тушиши билан оғзидагини чиқариб ташласа рўзаси бузилмайди; ютиб юборса каффорат лозим бўлади.
Чанг, пашша ё тутун рўзадорнинг оғзига кирса рўзаси бузилмайди. Аммо рўзадор тутунни ўзи ичига ютса рўзаси бузилади. Рўзадор кўнгли айниб қусса, эҳтилом бўлса, ётишида булғанса рўзаси бузилмайди.
Рўзадор тишлари орасидан қон чиқса ва ичига кетса, қон кам бўлса рўзаси бузилмайди, қон кўп бўлса: тупиги билан тенг ё ундан ғолиб бўлса рўзаси бузилади.
Агар рўзадор хато қилиб, масалан: оғзини чайгандан ичига сув кетиб қолса;
– ухлаётганида сув ичса;
– тонг отгани йўқ деб ўйлаб овқат еса ё аёли билан яқинлашса, ваҳоланки тонг отган бўлса;
– унга зўрлаб сув ичиришса ёки таом едиришса;
– у ухлаётганида оғзига сув томизишса;
– клизма қилса;
– Истинжо қилганида сув ичига тортилса;
– қулоғига ёғ томизса, бурнига дори томизса;
– одатда ейилмайдагна нарсаларни еса, ютса;
– томоғига қор ё ёмғир ёки кўп миқдорда (уч томчи) кўз ёши ёки тер кирса;
– аёлини ўпганида ё ушлаганида шаҳват билан маний (уруғ) чиқса ёки ўзи илож қилиб манийни чиқарса;
– ўзини зўрлаб қусса;
– тиши орасидаги нўхатдай ё ундан катта гўштни еса;
– рўзадор аёл ҳайз ёки нифос кўрса;
– қўёш ботди деб ўйлаб оғзини очса, ваҳоланки қуёш ботмаган бўлса;
рўзаси очилади ва қазоси вожиб бўлади.
Рўзадор венасидан ё тери остига укол қилдирса, ҳанафий мазҳабида, рўзаси очилади. Чунки ҳар қандай укол жисмни қувватлантириш (озиқлантириш) ё қонни кўпайтириш ёки асабни тинчлантириш учун олинади. Тиббиёт мутахассисларининг айтишларича жисмга қилинган укол лимфа безлари орқали сўрилиб қон тизимига ўтади. Қон тизими орқали жисмнинг барча қисмига тарқалади. (“Азҳар” журналидан).
Агар Рамазон рўзасини тутаётган киши қасддан аёли билан жинсий яқинлик қилса ё таом, дори еса ёки ичса;
қон олдириш ё сурма қўйиш каби рўзани бузмайдиган ишларни қилиб сўнг рўзам очилди деган ўйда қасддан еб-ичса қазо ва каффорат лозим бўлади.
Рўза каффорати олтмиш кун кетма-кет, узмай рўза тутишдир. Агар бунга соғлиги ярамаса олтмиш мискинга таом беришдир.
Муҳаммадшариф Жуман
Рўзага оид масалалар
1. Оғзи тўла қусса, каффоратсиз рўза қазосининг ўзини тутиб беради. Борди-ю, қусқи уни қайтаришга кучи етмайдиган даражада куч билан келса, рўза очилмайди (“Мухтасар”)
2. Ҳуқна (клизма) қилдириш, бурун билан дорини димоққа тортиб ютиш, қулоққа ёғ томизиш кабилар билан рўза очилади ва каффоратсиз қазо вожиб бўлади. Агар рўзадорнинг қулоғига сув кириб кетса, рўзаси очилмайди (“Фатовойи Оламгирия”).
3. Ҳозирги оқ сақич (жевачкалар) таркибида турли хил модда ва ширинликлар мавжуд. Шунинг учун ҳозирги сақичларни (жевачкаларни) чайнаб, тупигини ютса, рўзаси очилади.
4. Узрсиз таом тузини тотиб кўриш, бозордан мева сотиб олаётганда танлаш учун тотиб кўриш макруҳ ишлардандир. Узрли бўлса макруҳ эмас. Масалан: эрининг хулқи ёмонлигидан таомнинг тузини тотиб кўришга мажбур бўлса, хўжайининг уришишидан қўрқиб, бозор меваларини тотиб кўриб харид қилса, макруҳ эмас. Шунингдек, ёш болага овқатни чайнаб берадиган одам йўқлигидан рўзадор бўла туриб, ўзи чайнаб бериши узр ҳисоблангани учун макруҳ саналмайди (“Фатовойи Оламгирия”).
5. Рўзадор одамнинг кундуз куни (узрсиз) чўмилиши, бошидан сув қуйиши, сувга тушиб ўтириши, хўл кийимга ўралиб олиши айрим уламолар наздида макруҳ саналган. Абу Юсуф эса, бу каби ишлар макруҳ эмас, деб фатво берган (“Фатовойи Оламгирия”).
Давоми бор...
Ўзбекистон мусулмонлари идораси фатво ҳайъати